แนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบัน

            พระเจ้าคือใคร แล้วปรัชญาคืออะไร ทั้งสองเกี่ยวข้องกันได้อย่างไร แล้วเหตุใดเราจึงต้องสนใจเรื่องเหล่านี้ด้วย สำหรับคำถามที่ว่า พระเจ้าคือใครนั้น เราทุกคนต่างไม่สามารถทราบถึงคำตอบที่เป็นรูปธรรมได้ เพียงรับรู้แค่ว่า พระเจ้านั้นเป็นผู้ศักดิ์สิทธิ์ มีอิทธิฤทธิ์มากมาย ส่วนปรัชญานั้นคือ ความคิด ความสงสัย ซึ่งเกิดจากการตั้งคำถาม เพื่อแสวงหาความจริงของสิ่งต่าง ๆ แนวความคิดเรื่องของพระเจ้ามีมาตั้งแต่สมัยโบราณที่เชื่อกันว่า ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นทางธรรมชาติ เช่น ฟ้าร้อง ฟ้าผ่า ฝนตก หิมะถล่ม ภูเขาไฟระเบิด และอื่น ๆ เป็นผลสืบเนื่องมาจากสิ่งที่อยู่เหนือการรับรู้ของมนุษย์ ซึ่งเราอ้างกันว่า สิ่งเหล่านี้เป็นผลมาจากเทพเจ้าหรือพระเจ้าอย่างที่เราเชื่อกัน แต่เมื่อเวลาผ่านมาเรื่อย ๆ ความรู้ ความเข้าใจของมนุษย์ ที่พัฒนาขึ้นพร้อมกับเทคโนโลยีต่าง ๆ ได้ทำให้เกิดปรากฎการณ์ซึ่งทำให้สิ่งที่เราเรียกว่าพระเจ้า ซึ่งเราเคยเชื่อกันนักกันหนาว่ามีอยู่จริงเนี่ย เริ่มมีข้อสงสัยมากมาย เพราะหลายอย่างก็ไม่สามารถพิสูจน์ได้โดยพระเจ้า แต่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยหลักการทางวิทยาศาสตร์ซึ่งให้ผลที่แน่นอนและชัดเจน เป็นที่ประจักษ์แก่มนุษย์ทั้งโลก ดังนั้น เมื่อโลกเปลี่ยนไป แนวคิดเดิม ๆ ก็เริ่มเปลี่ยนแปลงเช่นกัน สิ่งที่เคยเชื่อว่ามีอยู่จริง อย่างเช่นพระเจ้า อาจจะไม่มีอยู่จริงในโลกยุคปัจจุบัน ดังคำกล่าวของนักปรัชญาที่มีชื่อเสียงท่านหนึ่งที่ว่า “ พระเจ้านั้นได้ตายไปแล้ว ” และต่อจากนี้ เราจะมาพิจารณากันว่า พระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบันหรือในโลกปัจจุบันนั้น มีอยู่จริงหรือไม่ แล้วทำไมความเชื่อนี้ถึงลดลงและทำให้มนุษย์แสวงหาคำตอบด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์มากกว่าความเชื่อที่งมงายที่เราหลงเชื่อกันมาเป็นหลายพันปี 

ลักษณะแนวปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่- ปัจจุบัน

            ปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่ เริ่มตั้งแต่ ค.ศ. 1600 – 1700 เริ่มขึ้นโดยการคัดค้านแนวความคิดทางปรัชญาสมัยกลางที่เน้นหนักในเรื่องศรัทธาในพระเจ้าของศาสนาคริสต์ ที่มุ่งการประนีประนอม ความเชื่อหรือศรัทธาในคริสต์ศาสนา ซึ่งในตอนนั้นได้พยายามนำปรัชญาของพลาโตมาอธิบายคำสอนทางศาสนาคริสต์ และต่อมาได้นำปรัชญาของอริสโตเติลมาอธิบายคำสอนของศาสนาคริสต์เช่นเดียวกัน ต่อมาเรื่องที่นักปรัชญาสมัยใหม่สนใจก็คือ วิธีหาความจริงตามแบบตรรกวิทยา และระบบใหม่ทางวิทยาศาสตร์ นักปรัชญาสมัยใหม่นี้ได้ย้ำเป็นพิเศษในเรื่องประสบการณ์ และความสมบูรณ์ของวิชาคณิตศาสตร์ ซึ่งปัญหาทั้งสองนี้นักปรัชญาสมัยกลางได้มองข้ามไป ระบบแนวความคิดแบบวิทยาศาสตร์ เป็นวิธีการที่ต้องอาศัยประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสเป็นหลักในการตัดสินว่าอะไรคือความเป็นจริง ต่อมาอิมมานูเอล ค้านท์ ได้ค้นพบข้อบกพร่องของปรัชญาทั้งสองแบบจึงวางแนวคิดใหม่ โดยพยายามประนีประนอมปรัชญาทั้งสองสาย โดยชี้ให้เป็นความบกพร่องของวิธีการทั้งสองสายและประสานปรัชญาทั้งสองเข้าด้วยกันอย่างมีเหตุผล

            ช่วงหลังจากค้านท์เสียชีวิตแล้ว ปรัชญาตะวันตกสมัยปัจจุบันได้ก่อกำเนิดขึ้น แนวคิดของค้านท์มีอิทธิพลต่อนักปรัชญาสมัยปัจจุบันมาก แทบทุกคนจะเชื่อทฤษฎีของเขาที่ว่าสมรรถภาพในการคิดของทุกคนมีกลไกคล้ายคลึงกัน จึงได้รับความรู้คล้าย ๆ กัน แต่นักปรัชญาส่วนใหญ่ไม่ยอมรับโครงสร้างของกลไกการรับรู้ของเขา จึงมีการอธิบายเรื่องนี้ต่าง ๆ นานา เรียกลัทธิเหล่านี้ว่า ลัทธิค้านท์ใหม่ ซึ่งต่างก็ขบคิดปัญหาสำคัญประการหนึ่งว่า สมองของคนเราทำกิริยาอย่างไร ในขณะที่เรากำลังคิด ลัทธิทางปรัชญาต่าง ๆก็เกิดขึ้นมากมายซึ่งแต่ละกลุ่มก็มีความแตกต่างกัน

1. อัชฌัติกญานนิยม เชื่อว่าความรู้ที่ได้จากประสาทสัมผัสและจากการคิดหาเหตุผลนั้น ไม่ถูกต้องและเที่ยงตรงเสมอไป ความรู้ที่เกิดจากการหยั่งรู้ต่างหากที่เป็นความรู้ที่แน่นอน แต่ถึงกระนั้นก่อนที่จะได้รับความรู้ที่แน่นอนนี้ ก็ต้องอาศัยการฝึกฝนจนถึงขั้นสมบูรณ์จึงจะได้รับรู้และสามารถเห็นความเป็นจริงได้

            1.1 จิตนิยมแบบเฮเกล ถ้าคนเราได้ฝึกฝนอัชฌัติกญาณจนถึงขั้นสูงสุดแล้วก็จะสามารถเข้าใจความเป็นจริงได้

            1.2 ชีวิตนิยม อัชฌัติกญาณขึ้นสูงสุดทำให้คนเราเข้าใจในสิ่งที่แท้จริงได้ซึ่งเป็นพลังผลักดันให้มีชีวิต นักปรัชญาสำคัญได้แก่ แบร์กซอง

            1.3 สสารนิยมและปฏิพัฒนา ถ้าฝึกฝนอัชฌัติกญาณให้ถึงขึ้นสูงสุดก็จะเข้าใจความเป็นจริงว่า สสารเป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงและก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องไม่หยุดยั้ง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ มาร์ก

2. ปฎิบัตินิยม ยึดถือว่าปัจจุบันสำคัญกว่าอนาคต สิ่งที่ปฏิบัติแล้วได้ผลดีถือว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ถ้าปฏิบัติแล้วไม่ดีก็ต้องปรับปรุงให้ดีขึ้น นักปรัชญาสำคัญได้แก่ วิลเลียม เจมส์

3. ปฏิฐานนิยม ยึดสิ่งที่เป็นความจริง คือ สิ่งที่เรารับรู้ได้ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ความรู้ทางศาสนาและปรัชญาเป็นสิ่งไม่จริง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ กองต์

4.ปฏิฐานนิยมใหม่ ยึดถือสิ่งที่สามารถทดสอบได้ สิ่งใดที่สามารถทดสอบได้ด้วยวิธีการทางฟิสิกส์ถือว่าเป็นความจริง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ ชลิก

5.อัตถิภาวนิยม ยึดถือมนุษย์ว่ามีเสรีภาพที่จะคิดอะไรได้โดยไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของสิ่งใดเลย นักปรัชญาสำคัญได้แก่ ไฮเด็กเกอร์

6.สัจนิยมใหม่ ปัจจุบันมนุษย์ไม่ประจักษ์ชัดว่ากลไกของสมองทำงานอย่างไร จึงยังไม่แน่ใจว่าความรู้จากประสาทสัมผัสกับการคิดหาเหตุผลอันไหนถูกต้อง ดังนั้น ควรยึดหลักผสมผสานระหว่างประสาทสัมผัสกับการคิดหาเหตุผลไปก่อน นักปรัชญาสำคัญได้แก่ มัวร์ รัสเซล

            จากที่กล่าวมาทั้งหมด จะเห็นได้ว่าความเชื่อของมนุษย์เมื่อประมาณ สองพันกว่าปีมานี้ เริ่มหันเหความคิดออกจากเรื่องพระเจ้าสร้างสิ่งต่าง ๆ โดยตั้งสมมติฐานใหม่ว่า สรรพสิ่งในโลกเกิดจาก ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศ ปรมาณู และอื่น ๆ ลักษณะแนวคิดทำนองนี้เอง ทำให้เกิดปรัชญาสมัยแรกเริ่ม และได้มีการพัฒนาแนวคิดทางปรัชญานี้จนกระทั่งถึงปัจจุบัน  และก้าวหน้าต่อไปเรื่อย ๆ จากการพัฒนาแนวคิดของปรัชญานี้ทำให้แนวความคิดถูกแยกออกเป็น 2 ลักษณะ คือ แนวคิดแบบจิตนิยม กับ วัตถุนิยม และเห็นว่าความจริงแท้มีทั้งที่เป็นนามธรรมและรูปธรรม ฝ่ายจิตนิยมเชื่อว่าความจริงแท้สามารถรับรู้ได้ด้วยจิต ส่วนวัตถุนิยมเชื่อว่าความจริงแท้ต้องสัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้า

ลักษณะทั่วไปของปรัชญาสมัยใหม่ – ปัจจุบัน

1.            ศึกษาถึงอุดมการณ์อันสูงสุดของมนุษย์ และวิวัฒนาการแห่งปรัชญาจิตนิยมและปรัชญาสสารนิยมสำนักต่าง ๆ

2.            มีแนวโน้มไปทางวิทยาศาสตร์ เพื่อศึกษาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับปัญหาต่าง ๆ เช่น จิต สสาร เจตจำนง การปฏิรูปสังคม เสรีภาพและความรับผิดชอบของมนุษย์

3.            มีความสนใจในปัญหาชีวิต ความหมายของชีวิตและจุดหมายปลายทางของชีวิตมนุษย์ ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดที่เราจะต้องศึกษาให้เข้าใจอย่างชัดเจน

4.            พยายามสร้างความกลมกลืนกันระหว่างแนวความคิดทางปรัชญาที่ขัดแย้งกันให้ลงรอยกันได้

5.            พยายามที่จะนำปรัชญาที่เหินฟ้ามาสู่ดิน คือ การนำเอาหลักปรัชญามาใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อให้คนทั่วไปได้มองเห็นว่า ปรัชญามีความจำเป็นต่อการดำเนินชีวิต เพื่อให้เกิดความสำเร็จและสันติสุข อันเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา

แนวคิดทางปรัชญาสมัยปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับเรื่องพระเจ้า

1. ปรัชญาสสารนิยม

            ปรัชญาสสารนิยมเกิดขึ้นโดยนักปรัชญาที่ชื่อว่า โทมัส  ฮอบส์ ซึ่งเขาได้นำปรัชญาแยกทางกับลัทธิเทวนิยมและวางรากฐานทฤษฎีสสารนิยมแบบกลไก สสารหรือวัตถุเป็นสิ่งที่มีอยู่โดยอิสระด้วยตัวมันเอง โดยไม่ได้อยู่ใต้อำนาจของจิต และเป็นความจริงที่มนุษย์เราได้ค้นพบด้วยการปฏิบัติด้านต่าง ๆ เช่น การใช้แรงงานดำเนินการผลิต การปฏิบัติและการต่อสู้ทางชนชั้น ตลอดจนการปฏิบัติในด้านการทดลองทางวิทยาศาสตร์ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากความเชื่อที่งมงายและค่อย ๆ มีความเข้าใจในธาตุแท้ของโลกอย่างถูกต้อง จนในที่สุดทำให้ความคิดของมนุษย์เจริญก้าวหน้าขึ้น 

            การค้นพบทางด้านวิทยาศาสตร์ปรากฏผลสำเร็จมากมายได้เป็นข้อพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า โลกนี้เป็นโลกแห่งสสารหรือวัตถุซึ่งมีกฎเกณฑ์แห่งการวิวัฒน์ผันแปรของมันเอง ไม่ใช่พระเจ้าสร้างขึ้นหรืออยู่ภายใต้อำนาจของวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ของพระเจ้าแต่อย่างใด ด้วยเหตุนี้ ความเชื่อทางศาสนาก็สั่นคลอนและเสื่อมลงอย่างหนัก และรัศมีแห่งปรัชญาสสารนิยมก็เพิ่มความแจ่มกระจ่างยิ่งขึ้น

ลักษณะทั่วไปของสสารนิยม

·       สสารเป็นความจริงแท้เพียงสิ่งเดียวและจิตเป็นผลของสสาร พลังงานเกิดจากสสาร ทั้งหมดล้วนเกิดจากสสารทั้งสิ้น

·       ปฎิเสธการมีอยู่ของพระเจ้า เจตจำนงเสรีและอมฤตภาพของวิญญาณ โลกมีกำเนิดมาตามกฎกลศาสตร์และวิวัฒน์มาจนเกิดสิ่งมีชีวิต

·       เชื่อในเรื่องของพลังงาน พลังงานทางฟิสิกส์ พลังงานทางเคมี พลังงานทางจิต

·       สสารหรือวัตถุเท่านั้นเป็นสิ่งที่แท้จริงเพียงสิ่งเดียว เพราะสามารถพิสูจน์ความมีอยู่ของสสารได้ด้วยประสาทสัมผัส

ดังนั้น ปรัชญาสสารนิยมหรือวัตถุนิยมจึงเป็นปรัชญาที่ยึดถือสสารหรือวัตถุว่าเป็นสิ่งที่มีอยู่อย่างแท้จริงเพราะสามารถพิสูจน์ความมีอยู่ได้ด้วยประสาทสัมผัส

อิทธิพลต่อชีวิตมนุษย์

1.            ทำให้มนุษย์ได้รับความสุข ความสบายจากการมีปัจจัย 4 เพื่อการดำรงชีวิต

2.            ทำให้เกิดโรงงานอุตสาหกรรมตลอดจนถึงเทคโนโลยีต่าง ๆ

3.            ทำให้มนุษย์รู้จักใช้เครื่องจักรในการผลิตเครื่องอุปโภคบริโภคนานาชนิด

4.            ทำให้มนุษย์มีชีวิตอยู่ด้วยความหวังที่จะได้รับผลผลิตจากแรงงานที่ตนได้ใช้ไป

2. ลัทธิอเทวนิยม

            ลัทธิอเทวนิยมเป็นลัทธิที่ไม่เชื่อถึงการมีอยู่ของพระเจ้าหรือเทพใด ๆ ก็ตาม ลัทธิอเทวนิยมแบ่งได้ 3 ลักษณะ ดังต่อไปนี้ คือ

1. อเทวนิยมในเชิงทฤษฎีหรืออเทวนิยมในเชิงปรัชญา เป็นบุคคลที่ปฎิเสธการมีอยู่ของพระเจ้า ไม่เชื่อและไม่สนใจในเรื่องของพระเจ้า

2. อเทวนิยมในภาคปฎิบัติ บุคคลที่เจริญชีวิตประจำวันได้โดยไม่คิดถึงพระเจ้า พระเจ้าไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับชีวิตของพวกเขาเลยสักนิด พระเจ้าจะมีอยู่หรือไม่มีอยู่นั้น พวกเขาไม่รู้และไม่สนใจ ดำเนินชีวิตแบบคนไร้ศาสนาและส่วนมากจะเชื่อว่าการดำเนินชีวิตของเขาคือคำตอบของชีวิต

3.อเทวนิยมในศาสนา บุคคลเหล่านี้เป็นพวกต้อต้านและโจมตีศาสนาโดยพยายามทำให้ข้อความเชื่อหรือข้อคำสอน ในทางศาสนาไม่เป็นที่น่าเชื่อถือและให้หายไปจากโลกนี้

สาเหตุที่ทำให้เกิดลัทธิอเทวนิยม

1.            ความเงียบเฉย เฉยเมย ไม่มีปฎิกิริยาโต้ตอบใด ๆ ต่อความพยายามที่ติดต่อกับพระเจ้าของมนุษย์ เป็นสาเหตุที่ทำให้คนเริ่มเห็นว่า พระเจ้าน่าจะไม่มีจริงหรืออาจจะมี แต่ว่าไม่ได้อยู่เฝ้าดูแลโลกอีกต่อไปแล้วหรืออาจจะเคยมี แต่เวลานี้สิ้นพระชนม์ไปแล้ว

2.            ความเจริญทางวิทยาศาสตร์และการค้นพบความจริงใหม่ ๆ ก็เป็นสาเหตุสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่สนับสนุนแนวความคิดแบบอเทวนิยม

3.            ความมีอยู่ของความชั่วร้ายเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้คนเห็นว่า ไม่มีพระเจ้าควบคุมโลกนี้ตลอดประวัติศาสตร์ของมนุษย์

            ดังนั้น ในยุคปัจจุบันจึงมีแนวคิดอเทวนิยมอย่างแพร่หลาย เนื่องจากความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และความเป็นสังคมบริโภคของคนทั่วทั้งโลก วัฒนธรรมและสังคมจากยุคหนึ่งสู่อีกยุคหนึ่งและความเจริญก้าวหน้าแบบก้าวกระโดด ทำให้มนุษย์รู้สึกว่าตนได้เอาชนะความไม่รู้ ด้วยเหตุนี้ โลกจึงไม่มีอะไรที่เป็นสิ่งสมบูรณ์ ดีเลิศ ไร้ที่ติ ไร้ขอบเขตในความรู้และความสามารถ เพราะคิดว่าตนเองสามารถเข้าใจและรับรู้ทุกสิ่งได้ สิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายจะมีคุณค่าหรือไม่มีคุณค่าขึ้นอยู่กับตัวของมนุษย์เอง เพราะเชื่อว่ามนุษย์เป็นผู้กำหนดคุณค่าและความหมายต่าง ๆ ในโลกนี้ และเป็นผู้ที่เลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้แก่ตนเองและผู้อื่นอยู่เสมอตามเสรีภาพที่ตนเองมีอยู่ ดังนั้น มนุษย์จึงเป็นอะไรก็ได้ตามความต้องการของตน ไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับพระเจ้า

นักปรัชญาที่เชื่อว่าไม่มีพระเจ้า

คาร์ล   มาร์กซ์ Karl  Marx

            ข้าพเจ้าไม่ยอมเชื่อในอุดมคติซึ่งสอนให้คนงมงายโง่เง่า ทำให้คนมีความเชื่อในสิ่งฟุ้งซ่านเลื่อนลอย ข้าพเจ้าต้องการจะปลูกฝังอุดมคติใหม่อันเป็นวัตถุและความเป็นจริงของชีวิตอย่างแท้จริง เราต้องเอาพระเจ้าลงมาอยู่กับเรา คือ กลาง ๆ คนรวยต้องลดตัวมาเท่ากับคนจน และจะได้ดีด้วยการปฏิวัติโลกเท่านั้น ศาสนา คือ ยาเสพติดของมนุษย์และเป็นเพียงความอ่อนแอและความฝันของมนุษย์ผู้ฟุ้งซ่าน แต่ที่จริงในความฝันอันเลื่อนลอยนั้นเราจะไม่พบตัวเราในที่ว่างหรือในสวรรค์เลย เราไม่สามารถพึ่งศาสนาได้ เราต้องพึ่งตัวเราเอง ต้องพึ่งพวกวัตถุ คือ อาหาร เสื้อผ้า และที่อยู่อาศัย ยารักษาโรคและสิ่งจำเป็นอย่างอื่นที่มนุษย์ต้องการให้อยู่รอด นอกจากนี้ ศาสนายังสอนให้พวกเราเก็บตัวอยู่ในความอ้างว้างโดดเดี่ยว สอนให้เราหลุดพ้นไปคนเดียวหาความสุขส่วนตัว และพวกนายทุนยังเอาศาสนาไปเป็นเครื่องอบรมคนยากจน ให้หลงเชื่องมงายจะได้ลืมความจริง ในความจริงเราต้องพบความยากลำบากพร้อมกับความหิวโหย เพราะเหตุนี้ เราต้องทำการปฏิวัติ  เขาจึงกล่าวไว้ในหนังสือ คำป่าวประกาศของคอมมิวนิสต์ว่า “ เราเป็นศัตรูกับศาสนา ตราบเท่าที่พวกนายทุนใช้ศาสนามาหลอกลวงประชาชน และเราเชื่อมั่นว่าพร้อมกับการสูญสลายไปแห่งการต่อสู้ชนชั้นมนุษย์ก็จะหมดสิ้นความต้องการในศาสนา ”

ออกุส  กองต์ August Comte

            “ สิ่งที่ดำรงอยู่ด้วยตัวเอง ” Things in themselves ย่อมอยู่เหนือความเข้าใจของเราที่จะเข้าใจได้ จึงเป็นการดีที่สุดที่คนเราจะมุ่งสนใจใฝ่หาแต่ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และปรับปรุงคุณภาพของสังคมให้ดีขึ้น มนุษย์ควรเลิกรับใช้พระเจ้าได้แล้ว และหันมารับใช้มนุษย์ด้วยกันจะดีกว่า เพราะมนุษย์สามารถรับรู้และเข้าใจทุกอย่างจนพร้อมที่จะกลายเป็นพระเจ้าเอง ดังนั้น มนุษย์เท่านั้นที่ควรแก่การสรรเสริญบูชา ไม่ใช่พระเจ้า

ฌอง ปอล ซาร์ต Jean Paul Sartre

            ปรัชญาของเขาจัดอยู่ในกลุ่มอเทวนิยม เพราะเขาไม่ยอมรับคุณค่าทางศาสนาใด ๆ ทั้งสิ้น เขาไม่เชื่อเรื่องปรโลก เรื่องอมฤตภาพของวิญญาณและความมีตัวตนของวิญญาณ เขาเน้นเรื่องการเผชิญหน้ากับปัญหาในปัจจุบันเพื่อจะแก้ไขปัญหาและรับผิดชอบต่อเหตุการณ์เฉพาะหน้านั้นได้ โดยการใช้เสรีภาพของตนเองอย่างดีที่สุดก็พอแล้ว โดยไม่ต้องคิดอะไรหรือกังวลอะไร สิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายนั้นจะเป็นอะไร มีความหมายอย่างไร และมีคุณค่าหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับมนุษย์ทั้งสิ้น เขาเชื่อว่ามนุษย์เป็นผู้กำหนดคุณค่าและความหมายของสิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายในโลกนี้ มนุษย์เป็นผู้เลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับตนเองและผู้อื่นอยู่เสมอตามเสรีภาพของแต่ละคน ดังนั้น “ มนุษย์คือเสรีภาพ ” และเพราะมนุษย์มีเสรีภาพ มนุษย์จึงเลือกที่จะเป็นอะไรก็ได้ตามความต้องการของตนเอง สามารถแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ด้วยตนเองไม่ต้องพึ่งหลักการทางศาสนา

นิชเช  Neitzsche

            เขาเป็นนักปรัชญาที่อยู่ในกลุ่มของนักปรัชญาอเทวนิยม  โดยมีวลีเด็ดว่า “ พระเจ้าตายแล้ว ” เพราะเขาคิดว่า โลกเราไม่มีความจริงแท้อะไรเลย ทุกอย่างล้วนแต่เป็นการตีความทั้งสิ้น คำสอนในศาสนาคริสต์เป็นความเชื่อที่งมงายและหลงผิด เป็นเครื่องขวางกั้นความคิดเราไม่ให้ก้าวหน้า และทำให้มองไม่เห็นความสำคัญของโลก

สรุปแนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบัน

            จากแนวคิดทั้งหมดที่กล่าวมานี้ จะเห็นได้ว่าความเชื่อทางศาสนาโดยเฉพาะความเชื่อที่เรามีต่อพระเจ้านั้น ในสังคมหรือในโลกยุคปัจจุบัน ความเชื่อนี้กำลังลดลงและสิ่งที่มนุษย์มีความเชื่อมั่นคงมากยิ่งขึ้นก็คือ ความเชื่อในวิทยาศาสตร์ ซึ่งสิ่งที่แตกต่างกันก็คือ วิทยาศาสตร์สามารถตอบปัญหาหรือเข้าถึงความต้องการของมนุษย์ในยุคปัจจุบันได้เป็นอย่างดี นับตั้งแต่เริ่มมีปรัชญาเกิดขึ้นสิ่งที่เกิดมาควบคู่กันนั้นก็คือ การตั้งคำถามและการแสวหาคำตอบเพื่อชีวิต ตั้งแต่ยุคปรัชญากรีกและปรัชญาสมัยกลางเราจะเห็นว่า ประเด็นปัญหาหลัก ๆ แล้วส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่องที่เราไม่สามารถรับรู้ เพราะว่ามันอยู่เหนือประสาทสัมผัสของเรา นั่นก็คือปัญหาเรื่องพระเจ้านั่นเอง มนุษย์ในยุคดังกล่าวไม่สามารถหาคำตอบได้อย่างชัดเจน ได้เพียงแค่คิด คิดว่ามันน่าจะเป็นเช่นนั้น ทั้ง ๆ ที่ไม่รู้จริง ๆ ว่า สิ่งที่คิดนั้นมันมีอยู่จริงหรือไม่ และด้วยความคิดเช่นนี้เองที่ถูกถ่ายทอดมาสู่นักปรัชญารุ่นต่อ ๆ มา และมนุษย์เราก็เชื่อกันมาโดยตลอดว่าพระเจ้านั้นมีอยู่จริง นักปรัชญาส่วนใหญ่จึงหมกมุ่นอยู่กับการหาคำตอบเกี่ยวกับพระเจ้าโดยเฉพาะปรัชญาสมัยกลางที่เน้นเรื่องศาสนาเป็นหลัก แต่ถึงอย่างไรก็ตาม ปรัชญาก็ได้เดินทางมาถึงปัจจุบัน และสิ่งที่เปลี่ยนไปนั่นคือ วิธีคิด แนวความคิด พร้อมกับสภาพแวดล้อม กับเทคโนโลยีใหม่ ๆ ทั้งหลายที่ถือกำเนิดขึ้นเพื่อสร้างคุณภาพให้กับชีวิตมนุษย์ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้มีอิทธิพลอย่างมากต่อคนในสังคมปัจจุบัน เพราะปัจจุบันนี้คนส่วนใหญ่ก็ไม่มีศาสนาและไม่เชื่อถึงพระเจ้าอีกต่อไป เนื่องด้วยความก้าวหน้าต่าง ๆ ทางวิทยาศาสตร์หรือแม้กระทั่งความคิดที่ว่าตนเองนั้นสามารถรับรู้ได้ทุกอย่างบนโลกนี้ ความคิดต่าง ๆ เหล่านี้ทำให้มนุษย์เริ่มหันเหความเชื่อออกจากพระเจ้าได้อย่างรวดเร็ว นักปรัชญาในยุคปัจจุบันก็ให้แนวคิดเกี่ยวกับเรื่องของพระเจ้าไว้พอสมควร ไม่ว่าจะเป็นนิชเชที่บอกว่า พระเจ้านั้นได้ตายไปแล้ว ความจริงแล้วนักปรัชญาสมัยปัจจุบันส่วนใหญ่ไม่มีความเชื่อในพระเจ้า เพราะถือว่าความเชื่อเหล่านี้เป็นเรื่องที่งมงายมาก ไม่สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้าของมนุษย์ มันไม่มีอยู่จริง แต่ในขณะเดียวกัน นักปรัชญาบางท่านก็ยังคงมีความเชื่อถือในพระเจ้าเช่นกัน แต่ส่วนใหญ่คนที่ยังเชื่อว่ามีพระเจ้านั้นก็เป็นนักปรัชญาที่นับถือศาสนาคริสต์ทั้งสิ้น

            โลกและสังคมปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากและรวดเร็ว สิ่งที่ตามมาและเป็นผลกระทบโดยตรงก็คือ สภาพจิตใจของมนุษย์ ยิ่งมีความเจริญก้าวหน้ามากเท่าไหร่ จิตใจก็หันเหออกไปจากพระเจ้ามากขึ้นเช่นนั้น เพราะสิ่งที่ตาเห็น หูได้ยิน ทำให้มนุษย์เราหลงใหล และเพลิดเพลินกับสิ่งเหล่านี้ จนคิดว่าสิ่งต่าง ๆ ที่อำนวยความสะดวกสบายเหล่านี้แหละที่ทำให้ค้นพบเป้าหมายของชีวิต ที่ทำให้ชีวิตมนุษย์มีคุณค่าและมีความสุขอย่างแท้จริง ผมอยากจะขอยกตัวอย่างที่เห็นได้ชัดว่าโลกนี้กำลังเปลี่ยนแปลงไป เรื่องพระเจ้าจะกลายเป็นเรื่องที่ไร้สาระและมนุษย์จะละเลยไม่ให้ความสนใจและไม่ให้ความสำคัญ เทคโนโลยีที่ติดตลาดและเป็นที่นิยมมากที่สุด โทรศัพท์มือถือที่เป็นที่นิยมที่สุด คงหนีไม่พ้น เทคโนโลยีที่ขึ้นต้นด้วยตระกูลไอทั้งหลายนั่นเอง ไม่ว่าจะเป็นไอพอท ไอโฟน ไอแพทและอื่น ๆ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ถือเป็นวิถีชีวิตของคนในยุคปัจจุบัน ไม่ว่าจะทำงาน เดินเที่ยว หรือทำกิจกรรมอื่นๆ  ก็จะปรากฏสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ให้เห็น คือ มนุษย์เราสามารถอยู่ได้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องพึ่งพาพระเจ้า ไม่มีพระเจ้าก็อยู่ได้ เพียงแค่ใช้ปลายนิ้วสัมผัสที่หน้าจอสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ ที่อยู่บนมือ ทำให้เราได้เจอเพื่อนใหม่มากมาย ได้พบความสุขจากการดูหนังหรือฟังเพลงที่ตนเองชอบ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้หละคือชีวิตมนุษย์ยุคปัจจุบัน และเทคโนโลยีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นก็เป็นผลมาจากกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ทั้งสิ้น ที่ช่วยคิดและช่วยตอบโจทย์ของชีวิตมนุษย์ให้พบกับความหมายที่แท้จริงและค้นพบวิธีที่จะตอบสนองความสุขของมนุษย์ได้อย่างดี ยิ่งเทคโนโลยีเจริญมากขึ้นเท่าไหร่ มนุษย์ก็จะมีความเชื่อมั่นในตนเองสูงขึ้นเช่นนั้น เพราะเชื่อในสติปัญญาของตนเอง ที่สามารถคิดค้นและให้กำเนิดสิ่งต่าง ๆ ที่ช่วยอำนวยความสะดวกสบายแก่ชีวิต มนุษย์ทุกคนจึงสามารถเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับชีวิตได้ด้วยเสรีภาพที่ตนเองมี แต่ว่าเสรีภาพนั้นต้องไม่ไปทำร้ายหรือสร้างความเดือดร้อนให้กับผู้อื่น อีกตัวอย่างหนึ่งที่เห็นได้ชัดว่า เรื่องของพระเจ้านั้นมนุษย์เริ่มให้ความสนใจน้อยลงก็คือ ปัญหาเรื่องกระแสเรียกในยุคปัจจุบัน ปัจจุบันนี้กระแสเรียกของการเป็นเณรและพระสงฆ์หรือแม้แต่การเป็นซิสเตอร์ นักบวชต่าง ๆ เริ่มลดน้อยลงไปมาก เนื่องจากบรรดาเด็ก ๆ และเยาวชนไม่ได้ให้ความสนใจในเรื่องการอุทิศตนรับใช้พระเจ้ามากเท่าใดนัก สังเกตได้จากจำนวนของผู้เตรียมตัวเป็นพระสงฆ์ นั่นคือ สามเณร ปัจจุบันมีจำนวนน้อยกว่าเมื่อก่อนมาก ลดลงอย่างน่าใจหาย สิ่งเหล่านี้แหละที่เป็นตัวสะท้อนให้เห็นว่า พระเจ้านั้นไม่ได้เป็นที่หนึ่งในชีวิตของมนุษย์จำนวนมากอีกต่อไป หลายคนให้เทคโนโลยีเป็นพระเจ้า บางคนให้อำนาจ เกียรติยศ ชื่อเสียง หรือแม้แต่กระทั่งเงินทองเป็นพระเจ้า ดังนั้น พระเจ้าจึงค่อย ๆ ขาดหายไปจากชีวิตของมนุษย์แต่ละคน

            ดังนั้น ผมอยากจะสรุปแนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบันนี้ว่า เรื่องพระเจ้าเป็นเรื่องที่ไม่ช่วยให้ชีวิตมนุษย์สามารถค้นพบคำตอบและความหมายที่แท้จริงได้ สิ่งที่เข้ามาแทนที่พระเจ้าในหัวใจของมนุษย์ก็คือ วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ที่ให้ผลการทดลอง การปฏิบัติที่แน่นอนและชัดเจน เป็นที่ประจักษ์แก่คนทั่วทั้งโลก มนุษย์ยุคปัจจุบันเชื่อในสิ่งที่ประสารทสัมผัสทั้งห้าสามารถรับรู้ได้ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ วิทยาศาสตร์ช่วยทำให้คำตอบที่เป็นรูปธรรมกลายเป็นนามธรรม สามารถจับต้องและใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินชีวิตได้ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องนุ่งห่ม ที่พักอาศัยหรือแม้แต่กระทั่งเสื้อผ้าและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ดังนั้น ผมจึงอยากจะบอกว่า พระเจ้าในยุคปัจจุบันก็ไม่ต่างจากคำที่นิชเชกล่าวไว้นั่นคือ “ พระเจ้าได้ตายไปแล้ว ” ไม่ได้ตายเพราะมนุษย์ไม่เชื่อว่ามีตัวตน แต่ตายเพราะมนุษย์สามารถค้นพบคำตอบของชีวิตให้กับตนเองได้ สามารถพัฒนาชีวิตและความเป็นอยู่ของตนเองได้ และสิ่งสุดท้ายคือ มนุษย์มีสิทธิและเสรีภาพในการเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับชีวิต เพื่อทำให้ตนเองมีความสุขและมีชีวิตที่ดีขึ้น บทบาทของพระเจ้าจึงลดน้อยลงไปตามกาลเวลาและโลกที่เปลี่ยนแปลงไป จนในที่สุดอาจจะไม่เหลือความเชื่อในเรื่องนี้อีกเลยก็เป็นไปได้