ธรรมชาติของโรงเรียนคาทอลิก

            ในโลกยุคปัจจุบัน มีโรงเรียนและองค์กรต่าง ๆ เกิดขึ้นมากมาย และความเจริญทางเทคโนโลยีก็กำลังเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว โรงเรียนและองค์กรต่าง ๆ จำเป็นจะต้องมีเอกลักษณ์ของตนเอง โรงเรียนทั่ว ๆ ไปมีเอกลักษณ์ในการให้ความเติบโตทางสติปัญญากับบรรดาเยาวชนทั้งหลายเพื่อจะได้ไปช่วยเหลือสังคมและประเทศชาติ ในขณะเดียวกันโรงเรียนคาทอลิกมีลักษณะที่แตกต่างออกไป

            โรงเรียนคาทอลิกเป็นสถานที่สำหรับการอบรมหล่อหลอมมนุษย์เป็นองค์รวม โดยผ่านทางกระบวนการซึมซับทางวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบและด้วยวิจารณญาณรอบคอบ โรงเรียนคาทอลิกเป็นสนามงานที่ดีเลิศในการประกาศข่าวดีและพระศาสนจักรถือเสมอว่าการศึกษาเป็นมิติที่สำคัญของพันธกิจของพระศาสนจักร ซึ่งจะต้องมอบเครื่องมือในการแสวงหาความรู้ที่จำเป็นแก่เยาวชน เพื่อให้พวกเขาสามารถดำเนินชีวิตในสังคมที่นับวันจะเรียกร้องทักษะในทางเทคนิคและวิทยาศาสตร์เพิ่มมากขึ้น เหนือสิ่งอื่นใดต้องให้ความสำคัญกับการหล่อหลอมเยาวชนให้เป็นคริสตชนที่เข้มแข็ง แม้กระทั่งกับเยาวชนที่ไม่ใช่คาทอลิก เราจะต้องปลูกฝังคุณค่าแห่งพระวรสารให้กับเยาวชนทุกคน เพื่อให้คุณค่าเหล่านี้กลายเป็นจุดยืนในชีวิตของพวกเขา ความซับซ้อนของโลกปัจจุบัน ทำให้โรงเรียนคาทอลิกเป็นแห่ลงที่มาของโครงสร้าง ที่เป็นเครื่องมืออย่างแท้จริงของพระศาสนจักร เป็นสถานที่ในการทำงานทางด้านการอภิบาลที่แท้จริงและเฉพาะเจาะจง โรงเรียนคาทอลิกเป็นสถานที่ในการเผยแพร่ธรรม การให้การอบรมหล่อหลอมทั้งครบ การก่อร่างสร้างบุคลิกลักษณะและบรรทัดฐานของบุคคล รวมถึงเป็นสถานที่เรียนรู้ฝึกหัด โดยผ่านทางการเสวนาระหว่างเยาวชนจากพื้นเพทางศาสนาและสังคมอันหลากหลาย การหล่อหลอมนี้จะช่วยให้พวกเขาเป็นอิสระจากเงื่อนไขต่าง ๆ ที่กีดกันไม่ให้พวกเขาบรรลุถึงความเป็นมนุษย์ทั้งครบ โรงเรียนคาทอลิกต้องช่วยให้เยาวชนมีอิสรภาพทางศีลธรรม ซึ่งเป็นองค์ประกอบเสริมกับอิสรภาพทางจิตวิทยา ศีลธรรมนี้คือคุณค่าสูงสุด ซึ่งทำให้ชีวิตมนุษย์มีความหมายและมีคุณค่า โรงเรียนคาทอลิกต้องพัฒนาบุคคลที่มีความรับผิดชอบและรู้จักควบคุมจากภายในและมีความสามารถในการเลือกด้วยอิสระที่สอดคล้องกับมโนธรรมของตน เรียนรู้ที่จะเปิดใจตนเองต่อชีวิตอย่างที่เป็นจริงและสร้างทัศนคติต่อชีวิตอย่างที่ควรจะเป็น  ลักษณะสำคัญที่ขาดไม่ได้ของโรงเรียนคาทอลิก คือ ต้องมีพระเยซูคริสต์เป็นศูนย์กลาง พระคริสตเจ้าเป็นรากฐานของกิจกรรมทางการศึกษาทั้งปวงในโรงเรียนคาทอลิก การไขแสดงของพระองค์มอบความหมายใหม่แก่ชีวิตและช่วยให้มนุษย์กำกับควบคุมความคิด การกระทำและทำให้บุญลาภแปดประการเป็นบรรทัดฐานของชีวิต โรงเรียนคาทอลิกจึงทุ่มเทเพื่อการพัฒนามนุษย์ทั้งครบและทำให้พบกับคุณค่าและความเป็นหนึ่งเดียวกันในพระคริสต์ พร้อมกันนี้โรงเรียนคาทอลิกยังมุ่งสร้างคุณธรรมจำเพาะต่าง ๆ ซึ่งจะทำให้เขาสามารถมีชีวิตใหม่ในพระคริสต์และช่วยให้เขามีส่วนร่วมด้วยความเชื่อเต็มเปี่ยมในการสร้างพระอาณาจักรของพระเจ้า ภารกิจของโรงเรียนคาทอลิกโดยพื้นฐานแล้ว คือ การบูรณาการวัฒนธรรมเข้ากับความเชื่อและการบูรณาการความเชื่อเข้ากับชีวิต โดยมีพระวรสารเป็นหลักที่ช่วยให้เติบโตในคุณธรรมต่าง ๆ พระวรสารจะช่วยให้พวกเขาเลือกดำเนินชีวิตที่มีความรับผิดชอบและวิถีชีวิตที่อยู่ในครรลองคลองธรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่งในพิธีกรรมและศีลศักดิ์สิทธิ์และในชีวิตของมนุษย์ที่เป็นประจักษ์พยานถึงพระวจนาถทั้งอดีตและในปัจจุบัน  ส่วนเป้าหมายของการบูรณาการความเชื่อนี้ก็เพื่อจะช่วยให้บรรดาเยาวชนซึมซับคุณค่าลงไปในตัวของพวกเขา เยาวชนต้องได้รับการสอนให้รู้จักแบ่งปันชีวิตส่วนตัวของพวกเขากับพระเจ้า พวกเขาต้องเอาชนะตัวเองเพื่อจะสามารถอุทิศตนรับใช้พระเจ้าในตัวเพื่อนพี่น้องและทำให้โลกเป็นที่น่าอยู่ขึ้นสำหรับมนุษย์ โรงเรียนคาทอลิกควรจะสั่งสอนให้พวกเขามีกระแสเรียกเป็นพยานถึงความรักของพระเจ้าต่อมวลมนุษย์ โดยผ่านทางการกระทำของพวกเขาและเขาเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์แห่งการไถ่กู้ซึ่งมีพระเยซูคริสตเจ้า พระผู้ไถ่โลกเป็นเป้าหมายสูงสุด ความเชื่อในพระเยซูคริสต์จะเป็นแสงสว่างแก่วงการการศึกษาทั้งมวล ไม่เคยดูถูก ดูหมิ่นคุณค่าของมนุษย์ แต่ยืนยันถึงและยกระดับคุณค่าของมนุษย์ขึ้น การที่โรงเรียนคาทอลิกจะบรรลุเป้าหมายนั้นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างครูกับนักเรียนซึ่งไม่จำกัดอยู่ที่การให้และการรับ พวกเขาต้องได้รับความรักที่พระเจ้ามีต่อพวกเขาผ่านทางการเป็นประจักษ์ของครู นอกจากนี้โรงเรียนคาทอลิกจะทำงานอย่างใกล้ชิดกับหน่วยงานคาทอลิกอื่น ๆ หรือที่เราเรียกว่าโรงเรียนคู่ขนาน ซึ่งได้แก่ ครอบครัว วัด ชุมชน คริสตชน กลุ่มเยาวชน ฯลฯ สถาบันที่สามารถช่วยเหลือโรงเรียนคาทอลิกได้อย่างดีที่สุดคือ สถาบันครอบครัว โรงเรียนคาทอลิกควรจะติดต่อและเสวนากับครอบครัวของพวกเขา เพื่อทำความเข้าใจกับครอบครัวของพวกเขา ซึ่งควรจะกระทำโดยได้รับการสนับสนุนจากสมาคมผู้ปกครองด้วยว่า แผนงานทางการศึกษาจะบรรลุผลสำเร็จก็ด้วยแนวทางเฉพาะแต่ละบุคคล ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมืออันขาดเสียมิได้ของบรรดาผู้ปกครองทั้งหลาย ผู้ที่มีบทบาทอย่างมากในครอบครัวคือพ่อและแม่ บทบาทของพ่อและแม่จะต้องให้การศึกษาอบรมและสร้างบรรยากาศในครอบครัวให้มีชีวิตชีวาที่เต็มเปี่ยมด้วยความรักและความศรัทธาต่อพระเจ้าและต่อเพื่อนมนุษย์ ครอบครัวจะนำพาพวกเขาให้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในสังคมของเพื่อนมนุษย์และกับประชากรของพระเจ้า ในขณะเดียวกันโรงเรียนจะต้องคอยสอดส่องดูแลพฤติกรรมทางศาสนาของพวกเขา เป็นหูเป็นตาแทนพ่อแม่ของพวกเขาเพื่อที่จะได้ค้นพบกระบวนการในการคิด วิถีการดำเนินชีวิตและการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของพวกเขา

            ดังนั้น ธรรมชาติขององค์กรหรือโรงเรียนคาทอลิก คือ การเป็นสถานที่หล่อหลอมความเชื่อให้กับบรรดาเยาวชนทั้งหลาย ได้เติบโตทั้งในด้านของสติปัญญาและด้านของความเชื่อความศรัทธา โดยมีพระเยซูเจ้าเป็นผู้นำหนึ่งเดียวในการดำเนินชีวิต และใช้พระวาจาของพระเจ้าเป็นจุดเริ่มต้นของการเป็นประจักษ์พยานถึงความรักอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ รวมทั้งปลูกฝังจิตตารมณ์แห่งความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันให้เป็นเสมือนลมหายใจแห่งชีวิตของชุมชนทางการศึกษา เพื่อให้บรรดาเยาวชนได้มองเห็นความสำคัญและคุณค่าของชีวิตมนุษย์ เพื่อพวกเขาทั้งหลายจะได้อุทิศตนรับใช้พระเจ้าและเพื่อนพี่น้องที่อยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างดีและมีประสิทธิภาพ ชุมชนคาทอลิกจึงเป็นแหล่งการรับใช้ที่ไม่สามารถหาสิ่งใดมาทดแทนได้ พร้อมทั้งเป็นสื่อกลางที่เชื่อมระหว่างความเชื่อกับวัฒนธรรมซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยพวกเขาให้สามารถเจริญวุฒิภาวะทางความเชื่อได้และสามารถแยกแยะและปฏิเสธวัฒนธรรมที่เป็นปฏิปักษ์ต่อคุณค่าซึ่งเป็นภัยต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โรงเรียนคาทอลิกยังได้รับการก่อตั้งเพื่อเป็นศูนย์กลางโดยที่กิจกรรมการงานและความก้าวหน้าของโรงเรียนจะอยู่ในความดูแลรับผิดชอบร่วมกันของครอบครัว ครู สมาคมต่าง ๆ หลากหลายที่ส่งเสริมชีวิตทางด้านวัฒนธรรม หน้าที่พลเมืองและศาสนา รวมทั้งประชาสังคมและชุมชนของมนุษย์โดยรวม พวกเขาทั้งหลายจึงเป็นประดุจเชื้อแป้งในชุมชนมนุษย์ที่ช่วยให้มนุษย์มีความครบครันและสมบูรณ์โดยยึดองค์พระเยซูเจ้าเป็นวิถีแห่งชีวิต

งานอภิบาล

                สวัสดีครับพี่น้องชาวแสงธรรมทุกท่าน วันนี้เราจะมาพูดคุยกันถึงประสบการณ์การทำงานอภิบาลตามซอยวัดนักบุญเปโตรกันนะครับ สำหรับตัวผู้เขียนเองปีนี้เป็นปีแรกที่มีโอกาสได้ออกไปทำงานอภิบาลตามซอยครับ สิ่งที่ผมรู้สึกในตอนแรกคือ ผมรู้สึกกลัวและตื่นเต้น เพราะเหตุใดจึงต้องรู้สึกกลัวด้วยเล่าในเมื่อเราจะออกไปทำงานของพระ นี่เป็นคำถามที่ผมได้ถามตัวเองนะครับ และคำตอบของผมก็คือ ผมกลัวเพราะว่า บุคคลต่าง ๆ ที่เรากำลังจะไปพบนั้น เราไม่เคยได้รู้จักกันมาก่อน ก็เหมือนกับการทำความรู้จักกับคนแปลกหน้า ในครั้งแรก ๆ นั้นก็ต้องมีความรู้สึกตื่นเต้นหรือกังวลเป็นธรรมดา เพราะว่าถ้าเราเข้าไปทักเขา เขาอาจจะไม่โต้ตอบกับเราก็ได้ เพราะเห็นเราเป็นคนแปลกหน้า แต่สุดท้ายแล้วความกังวลหรือความกลัวเหล่านี้ก็ถูกขจัดออกไปเมื่อได้ทำความรู้จักและได้คุยกันอย่างจริงจัง การออกไปทำงานอภิบาลปีนี้ก็ทำให้ผมได้มองเห็นหลาย ๆสิ่งหลาย ๆ อย่างที่กำลังเกิดขึ้นในสังคม สิ่งที่ผมได้เห็นก็คือ ผู้คนจำนวนมากมายที่เดินทางพร้อมกับความเร่งรีบ ผู้คนที่ต้องทำงานหาเลี้ยงครอบครัว ผู้คนที่เต็มไปด้วยความเห็นแก่ตัว ผู้คนที่มีสภาพชีวิตที่น่าสงสาร สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้เป็นสิ่งที่ปรากฏต่อสายตาของผม แต่ใช่ว่าผมจะมองดูแต่สิ่งที่ไม่ดีที่กำลังเกิดขึ้นและเป็นปัญหาใหญ่ของสังคมปัจจุบันนะครับ ผมมองเห็นคนมีน้ำใจ คนที่มีความเสียสละ คนที่รักครอบครัว คนที่รู้จักให้อภัย คนที่รักพระ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ก็เป็นอีกภาพสะท้อนที่ทำให้ผมได้มองโลกใบกลม ๆ นี้ได้กว้างมากยิ่งขึ้น

                การไปทำงานอภิบาลของผมนั้น สิ่งที่ได้ทำเป็นประจำก็คือ การไปเยี่ยมเยียนบรรดาสัตบุรุษ และการสวดภาวนาร่วมกับพวกเขา ซึ่งสิ่งที่ได้ทำนี้ ทำให้ผมรู้สึกว่า มันมีคุณค่าเป็นอย่างมาก เพราะว่าเราทำกิจการต่าง ๆ ด้วยหัวใจของเราจริง ๆ ไม่ได้เสแสร้งแกล้งทำเพื่อให้มันผ่าน ๆ ไป โดยเฉพาะการสวดภาวนา ผมรู้สึกว่ามีคุณค่ามาก ๆ ต่อชีวิตของบรรดาสัตบุรุษ เพราะผมสังเกตว่า เมื่อไปบ้านไหนก็แล้วแต่ สิ่งที่พวกเขาคิดและพูดซึ่งเกือบจะเหมือนกันคือ สวดให้พวกเขาด้วยนะและพวกเขาก็จะสวดให้กับผมและบรรดาผู้ที่เตรียมตัวเป็นพระสงฆ์เช่นเดียวกัน เมื่อได้ยินแบบนี้บ่อย ๆ แล้ว ผมรู้สึกว่าการภาวนาเป็นสิ่งจำเป็นต่อการทำงานอภิบาลอย่างแท้จริง และเป็นสิ่งที่ไม่สามารถละเลยได้ เพราะว่าการภาวนานั้นส่งผลต่อสภาพจิตใจของบรรดาสัตบุรุษและสามเณรหรือพระสงฆ์อย่างแท้จริง อีกทั้งยังช่วยเพิ่มพูนความเชื่อ ความศรัทธาให้กับชีวิตของเราด้วย

                สุดท้ายนี้ก็ต้องขอขอบคุณทุกท่านที่ได้ติดตามอ่านเรื่องราวและมุมมองที่ผมได้รับจากการทำงานอภิบาลจนจบนะครับ อยากจะฝากข้อคิดไว้สักนิดก่อนจบนะครับ ชีวิตมนุษย์มีต้นกำเนิดในองค์พระผู้เป็นเจ้า ทุกชีวิตมนุษย์จึงมาจากพระเจ้าและเป็นของพระเจ้า ทุกชีวิตมนุษย์เป็นของขวัญล้ำค่าที่พระเจ้าทรงประทานให้แก่โลก ดังนั้น ขอให้การออกไปทำงานอภิบาลของเราทุกคน เปรียบเสมือนของขวัญที่เราจะนำไปมอบให้กับพี่น้องคริสตชนของเรา เพื่อพวกเขาจะได้พบกับของขวัญที่มีค่ามากที่สุดในชีวิต นั่นก็คือ ชีวิตพระเยซูเจ้าในตัวเรา

แนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบัน

            พระเจ้าคือใคร แล้วปรัชญาคืออะไร ทั้งสองเกี่ยวข้องกันได้อย่างไร แล้วเหตุใดเราจึงต้องสนใจเรื่องเหล่านี้ด้วย สำหรับคำถามที่ว่า พระเจ้าคือใครนั้น เราทุกคนต่างไม่สามารถทราบถึงคำตอบที่เป็นรูปธรรมได้ เพียงรับรู้แค่ว่า พระเจ้านั้นเป็นผู้ศักดิ์สิทธิ์ มีอิทธิฤทธิ์มากมาย ส่วนปรัชญานั้นคือ ความคิด ความสงสัย ซึ่งเกิดจากการตั้งคำถาม เพื่อแสวงหาความจริงของสิ่งต่าง ๆ แนวความคิดเรื่องของพระเจ้ามีมาตั้งแต่สมัยโบราณที่เชื่อกันว่า ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นทางธรรมชาติ เช่น ฟ้าร้อง ฟ้าผ่า ฝนตก หิมะถล่ม ภูเขาไฟระเบิด และอื่น ๆ เป็นผลสืบเนื่องมาจากสิ่งที่อยู่เหนือการรับรู้ของมนุษย์ ซึ่งเราอ้างกันว่า สิ่งเหล่านี้เป็นผลมาจากเทพเจ้าหรือพระเจ้าอย่างที่เราเชื่อกัน แต่เมื่อเวลาผ่านมาเรื่อย ๆ ความรู้ ความเข้าใจของมนุษย์ ที่พัฒนาขึ้นพร้อมกับเทคโนโลยีต่าง ๆ ได้ทำให้เกิดปรากฎการณ์ซึ่งทำให้สิ่งที่เราเรียกว่าพระเจ้า ซึ่งเราเคยเชื่อกันนักกันหนาว่ามีอยู่จริงเนี่ย เริ่มมีข้อสงสัยมากมาย เพราะหลายอย่างก็ไม่สามารถพิสูจน์ได้โดยพระเจ้า แต่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยหลักการทางวิทยาศาสตร์ซึ่งให้ผลที่แน่นอนและชัดเจน เป็นที่ประจักษ์แก่มนุษย์ทั้งโลก ดังนั้น เมื่อโลกเปลี่ยนไป แนวคิดเดิม ๆ ก็เริ่มเปลี่ยนแปลงเช่นกัน สิ่งที่เคยเชื่อว่ามีอยู่จริง อย่างเช่นพระเจ้า อาจจะไม่มีอยู่จริงในโลกยุคปัจจุบัน ดังคำกล่าวของนักปรัชญาที่มีชื่อเสียงท่านหนึ่งที่ว่า “ พระเจ้านั้นได้ตายไปแล้ว ” และต่อจากนี้ เราจะมาพิจารณากันว่า พระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบันหรือในโลกปัจจุบันนั้น มีอยู่จริงหรือไม่ แล้วทำไมความเชื่อนี้ถึงลดลงและทำให้มนุษย์แสวงหาคำตอบด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์มากกว่าความเชื่อที่งมงายที่เราหลงเชื่อกันมาเป็นหลายพันปี 

ลักษณะแนวปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่- ปัจจุบัน

            ปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่ เริ่มตั้งแต่ ค.ศ. 1600 – 1700 เริ่มขึ้นโดยการคัดค้านแนวความคิดทางปรัชญาสมัยกลางที่เน้นหนักในเรื่องศรัทธาในพระเจ้าของศาสนาคริสต์ ที่มุ่งการประนีประนอม ความเชื่อหรือศรัทธาในคริสต์ศาสนา ซึ่งในตอนนั้นได้พยายามนำปรัชญาของพลาโตมาอธิบายคำสอนทางศาสนาคริสต์ และต่อมาได้นำปรัชญาของอริสโตเติลมาอธิบายคำสอนของศาสนาคริสต์เช่นเดียวกัน ต่อมาเรื่องที่นักปรัชญาสมัยใหม่สนใจก็คือ วิธีหาความจริงตามแบบตรรกวิทยา และระบบใหม่ทางวิทยาศาสตร์ นักปรัชญาสมัยใหม่นี้ได้ย้ำเป็นพิเศษในเรื่องประสบการณ์ และความสมบูรณ์ของวิชาคณิตศาสตร์ ซึ่งปัญหาทั้งสองนี้นักปรัชญาสมัยกลางได้มองข้ามไป ระบบแนวความคิดแบบวิทยาศาสตร์ เป็นวิธีการที่ต้องอาศัยประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสเป็นหลักในการตัดสินว่าอะไรคือความเป็นจริง ต่อมาอิมมานูเอล ค้านท์ ได้ค้นพบข้อบกพร่องของปรัชญาทั้งสองแบบจึงวางแนวคิดใหม่ โดยพยายามประนีประนอมปรัชญาทั้งสองสาย โดยชี้ให้เป็นความบกพร่องของวิธีการทั้งสองสายและประสานปรัชญาทั้งสองเข้าด้วยกันอย่างมีเหตุผล

            ช่วงหลังจากค้านท์เสียชีวิตแล้ว ปรัชญาตะวันตกสมัยปัจจุบันได้ก่อกำเนิดขึ้น แนวคิดของค้านท์มีอิทธิพลต่อนักปรัชญาสมัยปัจจุบันมาก แทบทุกคนจะเชื่อทฤษฎีของเขาที่ว่าสมรรถภาพในการคิดของทุกคนมีกลไกคล้ายคลึงกัน จึงได้รับความรู้คล้าย ๆ กัน แต่นักปรัชญาส่วนใหญ่ไม่ยอมรับโครงสร้างของกลไกการรับรู้ของเขา จึงมีการอธิบายเรื่องนี้ต่าง ๆ นานา เรียกลัทธิเหล่านี้ว่า ลัทธิค้านท์ใหม่ ซึ่งต่างก็ขบคิดปัญหาสำคัญประการหนึ่งว่า สมองของคนเราทำกิริยาอย่างไร ในขณะที่เรากำลังคิด ลัทธิทางปรัชญาต่าง ๆก็เกิดขึ้นมากมายซึ่งแต่ละกลุ่มก็มีความแตกต่างกัน

1. อัชฌัติกญานนิยม เชื่อว่าความรู้ที่ได้จากประสาทสัมผัสและจากการคิดหาเหตุผลนั้น ไม่ถูกต้องและเที่ยงตรงเสมอไป ความรู้ที่เกิดจากการหยั่งรู้ต่างหากที่เป็นความรู้ที่แน่นอน แต่ถึงกระนั้นก่อนที่จะได้รับความรู้ที่แน่นอนนี้ ก็ต้องอาศัยการฝึกฝนจนถึงขั้นสมบูรณ์จึงจะได้รับรู้และสามารถเห็นความเป็นจริงได้

            1.1 จิตนิยมแบบเฮเกล ถ้าคนเราได้ฝึกฝนอัชฌัติกญาณจนถึงขั้นสูงสุดแล้วก็จะสามารถเข้าใจความเป็นจริงได้

            1.2 ชีวิตนิยม อัชฌัติกญาณขึ้นสูงสุดทำให้คนเราเข้าใจในสิ่งที่แท้จริงได้ซึ่งเป็นพลังผลักดันให้มีชีวิต นักปรัชญาสำคัญได้แก่ แบร์กซอง

            1.3 สสารนิยมและปฏิพัฒนา ถ้าฝึกฝนอัชฌัติกญาณให้ถึงขึ้นสูงสุดก็จะเข้าใจความเป็นจริงว่า สสารเป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงและก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องไม่หยุดยั้ง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ มาร์ก

2. ปฎิบัตินิยม ยึดถือว่าปัจจุบันสำคัญกว่าอนาคต สิ่งที่ปฏิบัติแล้วได้ผลดีถือว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ถ้าปฏิบัติแล้วไม่ดีก็ต้องปรับปรุงให้ดีขึ้น นักปรัชญาสำคัญได้แก่ วิลเลียม เจมส์

3. ปฏิฐานนิยม ยึดสิ่งที่เป็นความจริง คือ สิ่งที่เรารับรู้ได้ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ความรู้ทางศาสนาและปรัชญาเป็นสิ่งไม่จริง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ กองต์

4.ปฏิฐานนิยมใหม่ ยึดถือสิ่งที่สามารถทดสอบได้ สิ่งใดที่สามารถทดสอบได้ด้วยวิธีการทางฟิสิกส์ถือว่าเป็นความจริง นักปรัชญาสำคัญได้แก่ ชลิก

5.อัตถิภาวนิยม ยึดถือมนุษย์ว่ามีเสรีภาพที่จะคิดอะไรได้โดยไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของสิ่งใดเลย นักปรัชญาสำคัญได้แก่ ไฮเด็กเกอร์

6.สัจนิยมใหม่ ปัจจุบันมนุษย์ไม่ประจักษ์ชัดว่ากลไกของสมองทำงานอย่างไร จึงยังไม่แน่ใจว่าความรู้จากประสาทสัมผัสกับการคิดหาเหตุผลอันไหนถูกต้อง ดังนั้น ควรยึดหลักผสมผสานระหว่างประสาทสัมผัสกับการคิดหาเหตุผลไปก่อน นักปรัชญาสำคัญได้แก่ มัวร์ รัสเซล

            จากที่กล่าวมาทั้งหมด จะเห็นได้ว่าความเชื่อของมนุษย์เมื่อประมาณ สองพันกว่าปีมานี้ เริ่มหันเหความคิดออกจากเรื่องพระเจ้าสร้างสิ่งต่าง ๆ โดยตั้งสมมติฐานใหม่ว่า สรรพสิ่งในโลกเกิดจาก ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศ ปรมาณู และอื่น ๆ ลักษณะแนวคิดทำนองนี้เอง ทำให้เกิดปรัชญาสมัยแรกเริ่ม และได้มีการพัฒนาแนวคิดทางปรัชญานี้จนกระทั่งถึงปัจจุบัน  และก้าวหน้าต่อไปเรื่อย ๆ จากการพัฒนาแนวคิดของปรัชญานี้ทำให้แนวความคิดถูกแยกออกเป็น 2 ลักษณะ คือ แนวคิดแบบจิตนิยม กับ วัตถุนิยม และเห็นว่าความจริงแท้มีทั้งที่เป็นนามธรรมและรูปธรรม ฝ่ายจิตนิยมเชื่อว่าความจริงแท้สามารถรับรู้ได้ด้วยจิต ส่วนวัตถุนิยมเชื่อว่าความจริงแท้ต้องสัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้า

ลักษณะทั่วไปของปรัชญาสมัยใหม่ – ปัจจุบัน

1.            ศึกษาถึงอุดมการณ์อันสูงสุดของมนุษย์ และวิวัฒนาการแห่งปรัชญาจิตนิยมและปรัชญาสสารนิยมสำนักต่าง ๆ

2.            มีแนวโน้มไปทางวิทยาศาสตร์ เพื่อศึกษาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับปัญหาต่าง ๆ เช่น จิต สสาร เจตจำนง การปฏิรูปสังคม เสรีภาพและความรับผิดชอบของมนุษย์

3.            มีความสนใจในปัญหาชีวิต ความหมายของชีวิตและจุดหมายปลายทางของชีวิตมนุษย์ ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดที่เราจะต้องศึกษาให้เข้าใจอย่างชัดเจน

4.            พยายามสร้างความกลมกลืนกันระหว่างแนวความคิดทางปรัชญาที่ขัดแย้งกันให้ลงรอยกันได้

5.            พยายามที่จะนำปรัชญาที่เหินฟ้ามาสู่ดิน คือ การนำเอาหลักปรัชญามาใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อให้คนทั่วไปได้มองเห็นว่า ปรัชญามีความจำเป็นต่อการดำเนินชีวิต เพื่อให้เกิดความสำเร็จและสันติสุข อันเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา

แนวคิดทางปรัชญาสมัยปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับเรื่องพระเจ้า

1. ปรัชญาสสารนิยม

            ปรัชญาสสารนิยมเกิดขึ้นโดยนักปรัชญาที่ชื่อว่า โทมัส  ฮอบส์ ซึ่งเขาได้นำปรัชญาแยกทางกับลัทธิเทวนิยมและวางรากฐานทฤษฎีสสารนิยมแบบกลไก สสารหรือวัตถุเป็นสิ่งที่มีอยู่โดยอิสระด้วยตัวมันเอง โดยไม่ได้อยู่ใต้อำนาจของจิต และเป็นความจริงที่มนุษย์เราได้ค้นพบด้วยการปฏิบัติด้านต่าง ๆ เช่น การใช้แรงงานดำเนินการผลิต การปฏิบัติและการต่อสู้ทางชนชั้น ตลอดจนการปฏิบัติในด้านการทดลองทางวิทยาศาสตร์ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากความเชื่อที่งมงายและค่อย ๆ มีความเข้าใจในธาตุแท้ของโลกอย่างถูกต้อง จนในที่สุดทำให้ความคิดของมนุษย์เจริญก้าวหน้าขึ้น 

            การค้นพบทางด้านวิทยาศาสตร์ปรากฏผลสำเร็จมากมายได้เป็นข้อพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า โลกนี้เป็นโลกแห่งสสารหรือวัตถุซึ่งมีกฎเกณฑ์แห่งการวิวัฒน์ผันแปรของมันเอง ไม่ใช่พระเจ้าสร้างขึ้นหรืออยู่ภายใต้อำนาจของวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ของพระเจ้าแต่อย่างใด ด้วยเหตุนี้ ความเชื่อทางศาสนาก็สั่นคลอนและเสื่อมลงอย่างหนัก และรัศมีแห่งปรัชญาสสารนิยมก็เพิ่มความแจ่มกระจ่างยิ่งขึ้น

ลักษณะทั่วไปของสสารนิยม

·       สสารเป็นความจริงแท้เพียงสิ่งเดียวและจิตเป็นผลของสสาร พลังงานเกิดจากสสาร ทั้งหมดล้วนเกิดจากสสารทั้งสิ้น

·       ปฎิเสธการมีอยู่ของพระเจ้า เจตจำนงเสรีและอมฤตภาพของวิญญาณ โลกมีกำเนิดมาตามกฎกลศาสตร์และวิวัฒน์มาจนเกิดสิ่งมีชีวิต

·       เชื่อในเรื่องของพลังงาน พลังงานทางฟิสิกส์ พลังงานทางเคมี พลังงานทางจิต

·       สสารหรือวัตถุเท่านั้นเป็นสิ่งที่แท้จริงเพียงสิ่งเดียว เพราะสามารถพิสูจน์ความมีอยู่ของสสารได้ด้วยประสาทสัมผัส

ดังนั้น ปรัชญาสสารนิยมหรือวัตถุนิยมจึงเป็นปรัชญาที่ยึดถือสสารหรือวัตถุว่าเป็นสิ่งที่มีอยู่อย่างแท้จริงเพราะสามารถพิสูจน์ความมีอยู่ได้ด้วยประสาทสัมผัส

อิทธิพลต่อชีวิตมนุษย์

1.            ทำให้มนุษย์ได้รับความสุข ความสบายจากการมีปัจจัย 4 เพื่อการดำรงชีวิต

2.            ทำให้เกิดโรงงานอุตสาหกรรมตลอดจนถึงเทคโนโลยีต่าง ๆ

3.            ทำให้มนุษย์รู้จักใช้เครื่องจักรในการผลิตเครื่องอุปโภคบริโภคนานาชนิด

4.            ทำให้มนุษย์มีชีวิตอยู่ด้วยความหวังที่จะได้รับผลผลิตจากแรงงานที่ตนได้ใช้ไป

2. ลัทธิอเทวนิยม

            ลัทธิอเทวนิยมเป็นลัทธิที่ไม่เชื่อถึงการมีอยู่ของพระเจ้าหรือเทพใด ๆ ก็ตาม ลัทธิอเทวนิยมแบ่งได้ 3 ลักษณะ ดังต่อไปนี้ คือ

1. อเทวนิยมในเชิงทฤษฎีหรืออเทวนิยมในเชิงปรัชญา เป็นบุคคลที่ปฎิเสธการมีอยู่ของพระเจ้า ไม่เชื่อและไม่สนใจในเรื่องของพระเจ้า

2. อเทวนิยมในภาคปฎิบัติ บุคคลที่เจริญชีวิตประจำวันได้โดยไม่คิดถึงพระเจ้า พระเจ้าไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับชีวิตของพวกเขาเลยสักนิด พระเจ้าจะมีอยู่หรือไม่มีอยู่นั้น พวกเขาไม่รู้และไม่สนใจ ดำเนินชีวิตแบบคนไร้ศาสนาและส่วนมากจะเชื่อว่าการดำเนินชีวิตของเขาคือคำตอบของชีวิต

3.อเทวนิยมในศาสนา บุคคลเหล่านี้เป็นพวกต้อต้านและโจมตีศาสนาโดยพยายามทำให้ข้อความเชื่อหรือข้อคำสอน ในทางศาสนาไม่เป็นที่น่าเชื่อถือและให้หายไปจากโลกนี้

สาเหตุที่ทำให้เกิดลัทธิอเทวนิยม

1.            ความเงียบเฉย เฉยเมย ไม่มีปฎิกิริยาโต้ตอบใด ๆ ต่อความพยายามที่ติดต่อกับพระเจ้าของมนุษย์ เป็นสาเหตุที่ทำให้คนเริ่มเห็นว่า พระเจ้าน่าจะไม่มีจริงหรืออาจจะมี แต่ว่าไม่ได้อยู่เฝ้าดูแลโลกอีกต่อไปแล้วหรืออาจจะเคยมี แต่เวลานี้สิ้นพระชนม์ไปแล้ว

2.            ความเจริญทางวิทยาศาสตร์และการค้นพบความจริงใหม่ ๆ ก็เป็นสาเหตุสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่สนับสนุนแนวความคิดแบบอเทวนิยม

3.            ความมีอยู่ของความชั่วร้ายเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้คนเห็นว่า ไม่มีพระเจ้าควบคุมโลกนี้ตลอดประวัติศาสตร์ของมนุษย์

            ดังนั้น ในยุคปัจจุบันจึงมีแนวคิดอเทวนิยมอย่างแพร่หลาย เนื่องจากความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และความเป็นสังคมบริโภคของคนทั่วทั้งโลก วัฒนธรรมและสังคมจากยุคหนึ่งสู่อีกยุคหนึ่งและความเจริญก้าวหน้าแบบก้าวกระโดด ทำให้มนุษย์รู้สึกว่าตนได้เอาชนะความไม่รู้ ด้วยเหตุนี้ โลกจึงไม่มีอะไรที่เป็นสิ่งสมบูรณ์ ดีเลิศ ไร้ที่ติ ไร้ขอบเขตในความรู้และความสามารถ เพราะคิดว่าตนเองสามารถเข้าใจและรับรู้ทุกสิ่งได้ สิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายจะมีคุณค่าหรือไม่มีคุณค่าขึ้นอยู่กับตัวของมนุษย์เอง เพราะเชื่อว่ามนุษย์เป็นผู้กำหนดคุณค่าและความหมายต่าง ๆ ในโลกนี้ และเป็นผู้ที่เลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้แก่ตนเองและผู้อื่นอยู่เสมอตามเสรีภาพที่ตนเองมีอยู่ ดังนั้น มนุษย์จึงเป็นอะไรก็ได้ตามความต้องการของตน ไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับพระเจ้า

นักปรัชญาที่เชื่อว่าไม่มีพระเจ้า

คาร์ล   มาร์กซ์ Karl  Marx

            ข้าพเจ้าไม่ยอมเชื่อในอุดมคติซึ่งสอนให้คนงมงายโง่เง่า ทำให้คนมีความเชื่อในสิ่งฟุ้งซ่านเลื่อนลอย ข้าพเจ้าต้องการจะปลูกฝังอุดมคติใหม่อันเป็นวัตถุและความเป็นจริงของชีวิตอย่างแท้จริง เราต้องเอาพระเจ้าลงมาอยู่กับเรา คือ กลาง ๆ คนรวยต้องลดตัวมาเท่ากับคนจน และจะได้ดีด้วยการปฏิวัติโลกเท่านั้น ศาสนา คือ ยาเสพติดของมนุษย์และเป็นเพียงความอ่อนแอและความฝันของมนุษย์ผู้ฟุ้งซ่าน แต่ที่จริงในความฝันอันเลื่อนลอยนั้นเราจะไม่พบตัวเราในที่ว่างหรือในสวรรค์เลย เราไม่สามารถพึ่งศาสนาได้ เราต้องพึ่งตัวเราเอง ต้องพึ่งพวกวัตถุ คือ อาหาร เสื้อผ้า และที่อยู่อาศัย ยารักษาโรคและสิ่งจำเป็นอย่างอื่นที่มนุษย์ต้องการให้อยู่รอด นอกจากนี้ ศาสนายังสอนให้พวกเราเก็บตัวอยู่ในความอ้างว้างโดดเดี่ยว สอนให้เราหลุดพ้นไปคนเดียวหาความสุขส่วนตัว และพวกนายทุนยังเอาศาสนาไปเป็นเครื่องอบรมคนยากจน ให้หลงเชื่องมงายจะได้ลืมความจริง ในความจริงเราต้องพบความยากลำบากพร้อมกับความหิวโหย เพราะเหตุนี้ เราต้องทำการปฏิวัติ  เขาจึงกล่าวไว้ในหนังสือ คำป่าวประกาศของคอมมิวนิสต์ว่า “ เราเป็นศัตรูกับศาสนา ตราบเท่าที่พวกนายทุนใช้ศาสนามาหลอกลวงประชาชน และเราเชื่อมั่นว่าพร้อมกับการสูญสลายไปแห่งการต่อสู้ชนชั้นมนุษย์ก็จะหมดสิ้นความต้องการในศาสนา ”

ออกุส  กองต์ August Comte

            “ สิ่งที่ดำรงอยู่ด้วยตัวเอง ” Things in themselves ย่อมอยู่เหนือความเข้าใจของเราที่จะเข้าใจได้ จึงเป็นการดีที่สุดที่คนเราจะมุ่งสนใจใฝ่หาแต่ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และปรับปรุงคุณภาพของสังคมให้ดีขึ้น มนุษย์ควรเลิกรับใช้พระเจ้าได้แล้ว และหันมารับใช้มนุษย์ด้วยกันจะดีกว่า เพราะมนุษย์สามารถรับรู้และเข้าใจทุกอย่างจนพร้อมที่จะกลายเป็นพระเจ้าเอง ดังนั้น มนุษย์เท่านั้นที่ควรแก่การสรรเสริญบูชา ไม่ใช่พระเจ้า

ฌอง ปอล ซาร์ต Jean Paul Sartre

            ปรัชญาของเขาจัดอยู่ในกลุ่มอเทวนิยม เพราะเขาไม่ยอมรับคุณค่าทางศาสนาใด ๆ ทั้งสิ้น เขาไม่เชื่อเรื่องปรโลก เรื่องอมฤตภาพของวิญญาณและความมีตัวตนของวิญญาณ เขาเน้นเรื่องการเผชิญหน้ากับปัญหาในปัจจุบันเพื่อจะแก้ไขปัญหาและรับผิดชอบต่อเหตุการณ์เฉพาะหน้านั้นได้ โดยการใช้เสรีภาพของตนเองอย่างดีที่สุดก็พอแล้ว โดยไม่ต้องคิดอะไรหรือกังวลอะไร สิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายนั้นจะเป็นอะไร มีความหมายอย่างไร และมีคุณค่าหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับมนุษย์ทั้งสิ้น เขาเชื่อว่ามนุษย์เป็นผู้กำหนดคุณค่าและความหมายของสิ่งต่าง ๆ ทั้งหลายในโลกนี้ มนุษย์เป็นผู้เลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับตนเองและผู้อื่นอยู่เสมอตามเสรีภาพของแต่ละคน ดังนั้น “ มนุษย์คือเสรีภาพ ” และเพราะมนุษย์มีเสรีภาพ มนุษย์จึงเลือกที่จะเป็นอะไรก็ได้ตามความต้องการของตนเอง สามารถแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ด้วยตนเองไม่ต้องพึ่งหลักการทางศาสนา

นิชเช  Neitzsche

            เขาเป็นนักปรัชญาที่อยู่ในกลุ่มของนักปรัชญาอเทวนิยม  โดยมีวลีเด็ดว่า “ พระเจ้าตายแล้ว ” เพราะเขาคิดว่า โลกเราไม่มีความจริงแท้อะไรเลย ทุกอย่างล้วนแต่เป็นการตีความทั้งสิ้น คำสอนในศาสนาคริสต์เป็นความเชื่อที่งมงายและหลงผิด เป็นเครื่องขวางกั้นความคิดเราไม่ให้ก้าวหน้า และทำให้มองไม่เห็นความสำคัญของโลก

สรุปแนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบัน

            จากแนวคิดทั้งหมดที่กล่าวมานี้ จะเห็นได้ว่าความเชื่อทางศาสนาโดยเฉพาะความเชื่อที่เรามีต่อพระเจ้านั้น ในสังคมหรือในโลกยุคปัจจุบัน ความเชื่อนี้กำลังลดลงและสิ่งที่มนุษย์มีความเชื่อมั่นคงมากยิ่งขึ้นก็คือ ความเชื่อในวิทยาศาสตร์ ซึ่งสิ่งที่แตกต่างกันก็คือ วิทยาศาสตร์สามารถตอบปัญหาหรือเข้าถึงความต้องการของมนุษย์ในยุคปัจจุบันได้เป็นอย่างดี นับตั้งแต่เริ่มมีปรัชญาเกิดขึ้นสิ่งที่เกิดมาควบคู่กันนั้นก็คือ การตั้งคำถามและการแสวหาคำตอบเพื่อชีวิต ตั้งแต่ยุคปรัชญากรีกและปรัชญาสมัยกลางเราจะเห็นว่า ประเด็นปัญหาหลัก ๆ แล้วส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่องที่เราไม่สามารถรับรู้ เพราะว่ามันอยู่เหนือประสาทสัมผัสของเรา นั่นก็คือปัญหาเรื่องพระเจ้านั่นเอง มนุษย์ในยุคดังกล่าวไม่สามารถหาคำตอบได้อย่างชัดเจน ได้เพียงแค่คิด คิดว่ามันน่าจะเป็นเช่นนั้น ทั้ง ๆ ที่ไม่รู้จริง ๆ ว่า สิ่งที่คิดนั้นมันมีอยู่จริงหรือไม่ และด้วยความคิดเช่นนี้เองที่ถูกถ่ายทอดมาสู่นักปรัชญารุ่นต่อ ๆ มา และมนุษย์เราก็เชื่อกันมาโดยตลอดว่าพระเจ้านั้นมีอยู่จริง นักปรัชญาส่วนใหญ่จึงหมกมุ่นอยู่กับการหาคำตอบเกี่ยวกับพระเจ้าโดยเฉพาะปรัชญาสมัยกลางที่เน้นเรื่องศาสนาเป็นหลัก แต่ถึงอย่างไรก็ตาม ปรัชญาก็ได้เดินทางมาถึงปัจจุบัน และสิ่งที่เปลี่ยนไปนั่นคือ วิธีคิด แนวความคิด พร้อมกับสภาพแวดล้อม กับเทคโนโลยีใหม่ ๆ ทั้งหลายที่ถือกำเนิดขึ้นเพื่อสร้างคุณภาพให้กับชีวิตมนุษย์ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้มีอิทธิพลอย่างมากต่อคนในสังคมปัจจุบัน เพราะปัจจุบันนี้คนส่วนใหญ่ก็ไม่มีศาสนาและไม่เชื่อถึงพระเจ้าอีกต่อไป เนื่องด้วยความก้าวหน้าต่าง ๆ ทางวิทยาศาสตร์หรือแม้กระทั่งความคิดที่ว่าตนเองนั้นสามารถรับรู้ได้ทุกอย่างบนโลกนี้ ความคิดต่าง ๆ เหล่านี้ทำให้มนุษย์เริ่มหันเหความเชื่อออกจากพระเจ้าได้อย่างรวดเร็ว นักปรัชญาในยุคปัจจุบันก็ให้แนวคิดเกี่ยวกับเรื่องของพระเจ้าไว้พอสมควร ไม่ว่าจะเป็นนิชเชที่บอกว่า พระเจ้านั้นได้ตายไปแล้ว ความจริงแล้วนักปรัชญาสมัยปัจจุบันส่วนใหญ่ไม่มีความเชื่อในพระเจ้า เพราะถือว่าความเชื่อเหล่านี้เป็นเรื่องที่งมงายมาก ไม่สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้าของมนุษย์ มันไม่มีอยู่จริง แต่ในขณะเดียวกัน นักปรัชญาบางท่านก็ยังคงมีความเชื่อถือในพระเจ้าเช่นกัน แต่ส่วนใหญ่คนที่ยังเชื่อว่ามีพระเจ้านั้นก็เป็นนักปรัชญาที่นับถือศาสนาคริสต์ทั้งสิ้น

            โลกและสังคมปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากและรวดเร็ว สิ่งที่ตามมาและเป็นผลกระทบโดยตรงก็คือ สภาพจิตใจของมนุษย์ ยิ่งมีความเจริญก้าวหน้ามากเท่าไหร่ จิตใจก็หันเหออกไปจากพระเจ้ามากขึ้นเช่นนั้น เพราะสิ่งที่ตาเห็น หูได้ยิน ทำให้มนุษย์เราหลงใหล และเพลิดเพลินกับสิ่งเหล่านี้ จนคิดว่าสิ่งต่าง ๆ ที่อำนวยความสะดวกสบายเหล่านี้แหละที่ทำให้ค้นพบเป้าหมายของชีวิต ที่ทำให้ชีวิตมนุษย์มีคุณค่าและมีความสุขอย่างแท้จริง ผมอยากจะขอยกตัวอย่างที่เห็นได้ชัดว่าโลกนี้กำลังเปลี่ยนแปลงไป เรื่องพระเจ้าจะกลายเป็นเรื่องที่ไร้สาระและมนุษย์จะละเลยไม่ให้ความสนใจและไม่ให้ความสำคัญ เทคโนโลยีที่ติดตลาดและเป็นที่นิยมมากที่สุด โทรศัพท์มือถือที่เป็นที่นิยมที่สุด คงหนีไม่พ้น เทคโนโลยีที่ขึ้นต้นด้วยตระกูลไอทั้งหลายนั่นเอง ไม่ว่าจะเป็นไอพอท ไอโฟน ไอแพทและอื่น ๆ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ถือเป็นวิถีชีวิตของคนในยุคปัจจุบัน ไม่ว่าจะทำงาน เดินเที่ยว หรือทำกิจกรรมอื่นๆ  ก็จะปรากฏสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ให้เห็น คือ มนุษย์เราสามารถอยู่ได้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องพึ่งพาพระเจ้า ไม่มีพระเจ้าก็อยู่ได้ เพียงแค่ใช้ปลายนิ้วสัมผัสที่หน้าจอสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ ที่อยู่บนมือ ทำให้เราได้เจอเพื่อนใหม่มากมาย ได้พบความสุขจากการดูหนังหรือฟังเพลงที่ตนเองชอบ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้หละคือชีวิตมนุษย์ยุคปัจจุบัน และเทคโนโลยีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นก็เป็นผลมาจากกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ทั้งสิ้น ที่ช่วยคิดและช่วยตอบโจทย์ของชีวิตมนุษย์ให้พบกับความหมายที่แท้จริงและค้นพบวิธีที่จะตอบสนองความสุขของมนุษย์ได้อย่างดี ยิ่งเทคโนโลยีเจริญมากขึ้นเท่าไหร่ มนุษย์ก็จะมีความเชื่อมั่นในตนเองสูงขึ้นเช่นนั้น เพราะเชื่อในสติปัญญาของตนเอง ที่สามารถคิดค้นและให้กำเนิดสิ่งต่าง ๆ ที่ช่วยอำนวยความสะดวกสบายแก่ชีวิต มนุษย์ทุกคนจึงสามารถเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับชีวิตได้ด้วยเสรีภาพที่ตนเองมี แต่ว่าเสรีภาพนั้นต้องไม่ไปทำร้ายหรือสร้างความเดือดร้อนให้กับผู้อื่น อีกตัวอย่างหนึ่งที่เห็นได้ชัดว่า เรื่องของพระเจ้านั้นมนุษย์เริ่มให้ความสนใจน้อยลงก็คือ ปัญหาเรื่องกระแสเรียกในยุคปัจจุบัน ปัจจุบันนี้กระแสเรียกของการเป็นเณรและพระสงฆ์หรือแม้แต่การเป็นซิสเตอร์ นักบวชต่าง ๆ เริ่มลดน้อยลงไปมาก เนื่องจากบรรดาเด็ก ๆ และเยาวชนไม่ได้ให้ความสนใจในเรื่องการอุทิศตนรับใช้พระเจ้ามากเท่าใดนัก สังเกตได้จากจำนวนของผู้เตรียมตัวเป็นพระสงฆ์ นั่นคือ สามเณร ปัจจุบันมีจำนวนน้อยกว่าเมื่อก่อนมาก ลดลงอย่างน่าใจหาย สิ่งเหล่านี้แหละที่เป็นตัวสะท้อนให้เห็นว่า พระเจ้านั้นไม่ได้เป็นที่หนึ่งในชีวิตของมนุษย์จำนวนมากอีกต่อไป หลายคนให้เทคโนโลยีเป็นพระเจ้า บางคนให้อำนาจ เกียรติยศ ชื่อเสียง หรือแม้แต่กระทั่งเงินทองเป็นพระเจ้า ดังนั้น พระเจ้าจึงค่อย ๆ ขาดหายไปจากชีวิตของมนุษย์แต่ละคน

            ดังนั้น ผมอยากจะสรุปแนวคิดเรื่องพระเจ้าในปรัชญาสมัยปัจจุบันนี้ว่า เรื่องพระเจ้าเป็นเรื่องที่ไม่ช่วยให้ชีวิตมนุษย์สามารถค้นพบคำตอบและความหมายที่แท้จริงได้ สิ่งที่เข้ามาแทนที่พระเจ้าในหัวใจของมนุษย์ก็คือ วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ที่ให้ผลการทดลอง การปฏิบัติที่แน่นอนและชัดเจน เป็นที่ประจักษ์แก่คนทั่วทั้งโลก มนุษย์ยุคปัจจุบันเชื่อในสิ่งที่ประสารทสัมผัสทั้งห้าสามารถรับรู้ได้ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ วิทยาศาสตร์ช่วยทำให้คำตอบที่เป็นรูปธรรมกลายเป็นนามธรรม สามารถจับต้องและใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินชีวิตได้ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องนุ่งห่ม ที่พักอาศัยหรือแม้แต่กระทั่งเสื้อผ้าและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ดังนั้น ผมจึงอยากจะบอกว่า พระเจ้าในยุคปัจจุบันก็ไม่ต่างจากคำที่นิชเชกล่าวไว้นั่นคือ “ พระเจ้าได้ตายไปแล้ว ” ไม่ได้ตายเพราะมนุษย์ไม่เชื่อว่ามีตัวตน แต่ตายเพราะมนุษย์สามารถค้นพบคำตอบของชีวิตให้กับตนเองได้ สามารถพัฒนาชีวิตและความเป็นอยู่ของตนเองได้ และสิ่งสุดท้ายคือ มนุษย์มีสิทธิและเสรีภาพในการเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับชีวิต เพื่อทำให้ตนเองมีความสุขและมีชีวิตที่ดีขึ้น บทบาทของพระเจ้าจึงลดน้อยลงไปตามกาลเวลาและโลกที่เปลี่ยนแปลงไป จนในที่สุดอาจจะไม่เหลือความเชื่อในเรื่องนี้อีกเลยก็เป็นไปได้

                                       เมื่อความเจ็บปวดมาเยือน

 “ ความทุกข์ทรมานและความยากลำบากของชีวิตสอนให้มนุษย์เติบโตและเข้มแข็ง

                                                       กลายเป็นบุคคลที่สามารถพัฒนาสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ”

                 เชื่อแน่ว่าทุกคนล้วนเคยผ่านเรื่องราวความทุกข์ยากลำบากของชีวิตมาแล้วทั้งสิ้น บางคนพบความยากลำบากตั้งแต่เป็นเด็ก บางคนพบในวัยเรียน บางคนพบในวัยทำงานและบางคนพบในวัยชรา ทุกชีวิตไม่เลือกเพศและวัย ความเจ็บปวดเข้ามาเยี่ยมเยียนเสมอ ไม่ว่าจะในรูปแบบของคำพูด การกระทำหรือสถานการณ์เลวร้ายต่าง ๆ ที่เข้ามากระทบเปลือกหัวใจที่เปราะบางของเราให้แตกออกได้ง่าย เมื่อได้สัมผัสและพบความเจ็บปวดแล้ว จงใช้เวลาในการเรียนรู้เพื่ออยู่กับความเจ็บปวดนั้น มองหาสาเหตุว่าทำไม ความเจ็บปวดถึงมาเยี่ยมเรา แล้วค่อย ๆ หาวิธีเยียวยาความเจ็บปวดนี้ ค่อย ๆ สร้างเกราะห่อหุ้มดวงใจที่เปราะบางของเราให้เข้มแข็งกว่าเดิม
                 ความเจ็บปวดนี้เป็นบทเรียนที่มีค่าต่อชีวิตของเรามากกว่าความสุข ความสบาย เราเรียนรู้ชีวิตจากความเจ็บปวดและเราเข้าใจชีวิตจากความเจ็บปวดได้มากกว่าความสุขในชีวิต เพราะพื้นที่ในสมองของเรามักจำเรื่องที่ทำผิดพลาดได้ง่ายและลืมได้ยากกว่าเรื่องที่ทำให้เรามีความสุข ความเจ็บปวดนี้แหละที่ทำให้เราตระหนักและสำนึกถึงตนเองมากกว่าช่วงเวลาแห่งความสุขทั้งหลายในชีวิต ดังนั้น เมื่อพบความเจ็บปวดเราต้องถือเป็นโอกาสที่ดีที่เราจะได้เรียนรู้และเติบโต สิ่งสำคัญกว่านั้นคือ ต้องยอมรับและพร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงหรือปรับปรุงตนเองให้ดีขึ้น ไม่ใช่จมอยู่กับความทุกข์ยากลำบากนั้น ความลำบากไม่สามารถทำร้ายเราได้ตลอดชีวิต ถ้าเราไม่ยอมแพ้และถ้าเราสู้ สุดท้ายอยากฝากประโยคหนึ่งที่มีคนกล่าวไว้ว่า “ คนเราต้องดูแลความรู้สึกตัวเองก่อน ต้องเข้าใจตัวเองก่อนเพราะการเข้าใจตัวเองคือต้นทางที่จะทำให้เราเริ่มพัฒนาตนเองไปในทางที่ถูกต้องและเหมาะสม ”

เปรียบเทียบแนวคิดนักปรัชญาการเมือง

Jean Jacques Rousseaul and Karl Marx

                ปรัชญาเป็นเครื่องมือที่สำคัญที่ทำให้เรา ค้นพบคำตอบที่เป็นความจริง ในสังคมปัจจุบันนี้ สภาพความเป็นอยู่และสภาพของสังคม วัฒนธรรม เปลี่ยนแปลงและมีความแตกต่างจากสมัยก่อนอย่างเห็นได้ชัด ค่านิยมสมัยใหม่ในสังคม ส่วนใหญ่มักจะเป็นค่านิยมที่คนเราคิดว่าดีและถูกต้อง แต่ถามกันจริง ๆ แล้ว ค่านิยมที่เราคิดว่าถูกต้องนั้น บางทีมันอาจจะเป็นเพียงแค่สิ่งที่ถูกใจเราแต่ไม่ใช่สิ่งที่ถูกต้อง ดังนั้น โลกจึงเต็มเปี่ยมไปด้วยนักคิดจำนวนมาก ที่พยายามแสวงหาคำตอบและแนวทางที่ถูกต้องที่สุด เพื่อจะสามารถอธิบายและช่วยเหลือสังคมให้มองเห็นถึงความถูกต้องได้ ในรายงานฉบับนี้ ผมขอพูดถึงนักปรัชญาสองท่านโดยย่อที่พูดถึงสังคมมนุษย์ ทั้งสองท่านเป็นนักปรัชญาที่ผู้คนส่วนใหญ่รู้จักกันดี โดยจะเปรียบเทียบแนวความคิดของทั้งสองคน เพื่อว่าเราจะสามารถเข้าใจสภาพสังคมที่เป็นอยู่ได้อย่างดียิ่งขึ้น

Jean Jacques Rousseaul

                นักปรัชญาท่านนี้ ได้กล่าวว่า มนุษย์ทุกคนมีเสรีภาพ มาตั้งแต่กำเนิด แต่ต้องตกอยู่ในพันธนาการ กล่าวคือ คนเราเกิดมาพร้อมกับเสรีภาพ ทุกคนมีสิทธิและเสรีภาพในการมีชีวิตเหมือนกัน และสิ่งที่สำคัญก็คือ เราทุกคนสามารถดำรงชีวิตอยู่บนโลกใบนี้ได้ด้วยตัวของเราเอง ไม่จำเป็นต้องมีสังคม เพราะว่าสังคมนั้นทำให้เราเป็นคนเลว “ ธรรมชาติมนุษย์เป็นคนดี แต่สังคมทำให้มนุษย์เลว ” นี่เป็นประโยคที่เขาได้กล่าวเอาไว้ ดังนั้น เขาจึงสอนให้มนุษย์มุ่งหน้าสู่ธรรมชาติ กลับไปหาธรรมชาติของความเป็นคน เขากล่าวว่า “ เหตุผลมีประโยชน์ แต่ไม่ใช่คำตอบของชีวิต ดังนั้น เราจึงต้องพึ่งความรู้สึก สัญชาตญาณและอารมณ์ของเราเอง ให้มากกว่าเหตุผล ”และเขายังกล่าวอีกว่า การพึ่งพากันในสังคมนั้น เป็นสิ่งที่อันตรายต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์ ดังนั้น เขาจึงคิดว่า ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และศิลปะศาสตร์นั้น ไม่เป็นประโยชน์กับมนุษย์ เขาปฏิเสธพัฒนาการเชิงวัตถุซึ่งเขาเชื่อว่าเป็นตัวการที่ทำลายโอกาสของความเป็นเพื่อนที่จริงใจ โดยจะทำให้เกิดความอิจฉา ความกลัว ความหวาดระแวง สงสัย

แนวคิดหลักของRousseaul

1.             The social contract สัญญาประชาคม “ ธรรมชาติมนุษย์เป็นคนดี แต่สังคมทำให้มนุษย์เลว ”

2.             มนุษย์ทุกคนมีเสรีภาพตามธรรมชาติ แต่ต้องตกอยู่ในพันธนาการ

3.             ธรรมชาติของความเป็นคน

4.             เขาปฏิเสธพัฒนาการเชิงวัตถุ เช่น วิทยาศาสตร์และศิลปะศาสตร์

5.             เศรษฐกิจเป็นจุดกำเนิดของสังคม
 

Karl Marx

                เป็นนักปรัชญาที่มีแนวคิดเกี่ยวกับการปฏิวัติสังคมเพื่อการมีชีวิตที่ดีขึ้นของชนชั้นผู้ใช้แรงงาน  ปรัชญาการเมืองของมาร์กนั้น เป็นการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ โดยพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันทางสังคมกับพลังทางเศรษฐกิจ โดยใช้ทฤษฎีวิภาษวิธี- วัตถุนิยม ซึ่งเขาได้รับอิทธิพลมาจากเฮเกล เขาพยายามมุ่งอธิบายโครงสร้างทางชนชั้นทางสังคมที่ได้เปรียบ ในฐานะที่เป็นปรัชญาทางเศรษฐกิจ เน้นการวิจารณ์วิถีแห่งการผลิตแบบนายทุน แต่มุ่งอธิบายถึงกลยุทธ์ในการล้มล้างลัทธินายทุน โดยการต่อสู้ทางชนชั้นเพื่อนำไปสู่สังคมคอมมิวนิสต์ เขาได้ยกย่องแนวคิดวัตถุนิยมว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง เพราะไม่อธิบายว่าโลกถูกสร้างขึ้นด้วยอำนาจเหนือธรรมชาติและเขาก็ปฏิเสธแนวคิดจิตนิยมเพราะเขาเชื่อว่า มันเป็นปรัชญาที่ไม่ให้ความสำคัญแก่ชีวิตจริง “ ศาสนา คือ ยาเสพติดของประชาชน ”ศาสนาเป็นเครื่องมือของชนชั้นสูง เพื่อรักษาสถานภาพทางสังคม

                มาร์กปฏิเสธแนวคิดเรื่องจิตนิยมของเฮเกลแต่นำเอาวิธีวิภาษของเฮเกลมาใช้ในการแสวงหาความจริงจากสังคม เขานำหลักวิภาษวิธีมาใช้ เพื่อศึกษาค้นคว้า และทำความเข้าใจชีวิตทางสังคม หรืออีกนัยหนึ่ง เป็นการประยุกต์หลักการ หรือมองชีวิตทางสังคมแบบวิภาษวิธี  มาร์กเห็นว่ามนุษย์และชีวิตทางสังคมเป็นวัตถุอย่างหนึ่งซึ่งต้องมีการเคลื่อนไหว ดังนั้น จึงต้องยึดหลักวัตถุนิยมประวัติศาสตร์ มนุษย์ในสังคมแต่ละยุคต่างทำการผลิต จากนั้นความสัมพันธ์ทางการผลิตที่เหมาะกับสังคมยุคนั้นจึงอุบัติขึ้นเป็นที่มาของรากฐานทางเศรษฐกิจในสังคมซึ่งเป็นสิ่งที่กำหนดสภาวะทางสังคม เป็นสิ่งที่เข้าใจด้วยกระบวนการวิภาษวิธี มาร์กได้แบ่งสังคมมนุษย์ออกเป็น 3 ยุค คือ

1.             ยุคทาส เกิดการต่อสู้ทางชนชั้นในสังคมระหว่างทาสกับนายทาส

2.             ยุคศักดินา เกิดการล้มล้างระบบศักดินาหรือมูลนายเจ้าของที่ดิน จากนั้นเป็นระบบทุนนิยมได้เกิดขึ้น

3.             ยุคนายทุน นายทุนเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต ผู้ใช้แรงงานดำรงชีวิตขึ้นอยู่กับนายทุน เพราะต้องขายแรงงานของตนแก่นายทุน เปิดโอกาสให้นายทุนกดขี่ขูดรีด

ดังนั้น ระบบนายทุนก็เหมือนกับระบบเศรษฐกิจอื่น ๆ ในประวัติศาสตร์ สังคมมนุษย์มีผู้ได้ประโยชน์

และผู้เสียประโยชน์ มาร์กจึงเห็นว่า กรรมกรจะร่วมมือกันกำจัดนายทุนและระบบทุนนิยม ซึ่งเป็นที่มาแห่งความทุกข์ยากของเขาและกรรมกรจะช่วยจัดระบบสังคมใหม่ คือ สังคมนิยม คือรัฐจะเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตทั้งหมด แต่ละคนจะทำงานให้รัฐ และได้รับผลตอบแทนตามกำลังงานของตน ซึ่งเรียกว่า “ เผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ ”  และระบบนี้จะปูทางไปสู่ระบบคอมมิวนิสต์ต่อไป

แนวคิดหลักของMarx

1.             ยกย่องแนวคิดวัตถุนิยมและปฏิเสธแนวคิดจิตนิยม

2.             เศรษฐกิจเป็นสิ่งสำคัญในการมีอยู่ของสังคม

3.             ระบบนายทุนและผู้ใช้แรงงาน มนุษย์มีความไม่เท่าเทียมกัน มีการกดขี่ข่มเหง

4.             พัฒนาการที่มุ่งสู่ระบบคอมมิวนิสต์

5.             การปฏิวัติสังคมเพื่อการมีชีวิตที่ดีขึ้นของชนชั้นผู้ใช้แรงงาน

เปรียบเทียบแนวความคิดที่เหมือนและแตกต่างกันของนักปรัชญาทั้งสองคน

                จากแนวคิดของนักปรัชญานักสองคนนั้น มีบางแนวคิดที่ผมมองว่ามีลักษณะคล้ายกันและแตกต่างกัน ดังต่อไปนี้

แนวคิดที่มีลักษณะคล้ายกัน

1.              ทั้งสองคนพูดถึงสังคมมนุษย์

สิ่งที่ทั้งสองคนพูดถึงก็คือเรื่องของสังคม เขาทั้งสองได้พูดเกี่ยวกับสังคมและสภาพชีวิตของมนุษย์ในสมัยของเขา โดยรุสโซได้กล่าวว่า สังคมนั้นเป็นส่วนที่ทำให้มนุษย์เป็นคนเลว ส่วนมาร์กนั้นอาจจะไม่ได้กล่าวว่า สังคมทำให้มนุษย์เป็นคนเลว แต่เมื่ออ่านและพิจารณาเรื่องราวและแนวคิดของเขาอย่างดีแล้ว จะมีความรู้สึกว่าสังคมนั้นหละที่ควบคุม และทำให้มนุษย์เป็นคนไม่ดี ทำให้มนุษย์หลงในอำนาจ ชื่อเสียง และเงินทองจนต้องกดขี่ข่มเหงบุคคลอื่น ๆ

2.              มนุษย์มีเสรีภาพ

รุสโซได้กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า มนุษย์ทุกคนมีเสรีภาพและมีเจตจำนงเสรีตามธรรมชาติที่ตนเองพึงจะมี แต่ว่าเสรีภาพเหล่านั้นต้องตกอยู่ภายใต้พันธนาการ ซึ่งเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อทำให้การอยู่ร่วมกับผู้อื่นมีสันติและสงบสุข ส่วนมาร์กนั้นอาจจะไม่ได้พูดถึงเรื่องของเสรีภาพโดยตรง แต่การที่เขาไม่ได้พูดถึงเรื่องเสรีภาพ นั้นไม่ได้หมายความว่า ในสังคมหรือในชีวิตของมนุษย์นั้นไม่มีเสรีภาพ ผมคิดว่าเสรีภาพยังคงมีอยู่ในตัวมนุษย์ทุกคน เพราะว่าทุกคนล้วนมีสิทธิและเสรีภาพในการดำรงชีวิตอยู่ แนวคิดของมาร์กนั้นแสดงให้ผมเห็นว่า แท้จริงแล้วมนุษย์ต้องการเรียกร้องเสรีภาพของตนเองคืนมาจากการถูกกดขี่ข่มเหง สิ่งที่เป็นเครื่องหมายที่พิสูจน์ได้ว่ามนุษย์ต้องการเรียกร้องเสรีภาพคืนก็คือ การทำการปฎิวัติทางสังคม เพราะว่ามีความไม่ยุติธรรม การเอารัดเอาเปรียบกัน การคดโกง ผู้มีอำนาจกดขี่และเอาเปรียบผู้ใช้แรงงานหรือผู้มีอำนาจน้อยกว่า สิ่งเหล่านี้แหละที่ทำให้เกิดการปฏิวัติในสังคม เพื่อที่ทุกคนจะได้สามารถใช้สิทธิและเสรีภาพของตนเองได้อย่างอิสระและเสรี และที่สำคัญกว่านั้นก็คือ เพื่อที่ทุกคนจะได้สามารถมีคุณภาพชีวิตและมีชีวิตที่ดีขึ้นในสังคม

3.              สภาพสังคมนั้นทำให้คนเป็นคนเลว

สภาพสังคมในสมัยนั้นและสมัยปัจจุบันคงไม่แตกต่างอะไรกันมากนัก เพราะเนื่องจากว่าสภาพสังคมที่เราเห็นทุกวันนี้ ยิ่งวันยิ่งเสื่อมลงซึ่งสาเหตุมาจากความเห็นแก่ตัวของแต่ละคน รุสโซเชื่อว่า โดยธรรมชาติมนุษย์นั้นเป็นคนดีอยู่แล้ว สามารถดำรงชีวิตอยู่ในโลกใบนี้ได้โดยไม่ต้องพึ่งพาอาศัยใคร เราอยู่ได้ด้วยตัวของเราเอง และไม่จำเป็นต้องมีสังคมก็ได้ เพราะเมื่อมีสังคมก็ทำให้จิตใจของคนเราหลงไปกับหลายสิ่งหลายอย่างซึ่งทำให้คุณค่าของความเป็นมนุษย์ลดลงไปด้วย ส่วนมาร์กนั้นไม่ได้พูดว่าสังคมเป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่ผมก็มีความคิดว่า ถ้าสังคมนั้นดี แล้วเหตุใดมาร์กจึงต้องคิดถึงการปฏิวัติสังคมเพื่อที่จะมีชีวิตที่ดีขึ้น เพราะด้วยเหตุนี้เองมันสะท้อนมุมมองให้ผมได้คิดว่า คงเป็นเพราะว่าสภาพสังคมนั้นแหละที่ไม่ดี จึงทำให้คนเป็นคนเลว และเมื่อเราอยู่กับสภาพสังคมแบบนี้ไปเรื่อย ๆ เราก็จะไม่รู้ว่าแท้จริงแล้วอะไรคือความถูกต้องและอะไรคือสิ่งที่ผิด ดังนั้น มาร์กจึงเชื่อว่าสิ่งที่จะสามารถพัฒนาชีวิตของคนในสังคมให้ดีได้ ก็คือการทำการปฏิวัตินั่นเอง

ลักษณะแนวคิดที่แตกต่างกัน

1.              เรื่องของวัตถุนิยม

ทั้งสองคนได้พูดถึงเรื่องของวัตถุนิยม ก่อนอื่นต้องถามก่อนว่าเรื่องของวัตถุนิยมนั้นคืออะไร วัตถุนิยมคือ แนวคิดทางปรัชญา ที่ถือว่ามีเพียงสสารและปรากฏการณ์ของสสารที่เป็นจริง ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นต่าง ๆ เกิดจากผลผลิตของสสาร วัตถุนิยมหรือสสารนิยม จัดเป็นปรัชญาแบบเอกนิยม คำอธิบายของวัตถุนิยมนั้นขัดแย้งกับปรัชญาจิตนิยม รุสโซไม่เชื่อและปฎิเสธในเรื่องของวัตถุนิยม เพราะวัตถุนิยมนั้นทำลายโอกาสของความเป็นเพื่อนที่จริง กล่าวคือ มิตรภาพ โดยวัตถุนิยมจะทำให้เกิดความอิจฉา ความกลัว และความหวาดระแวง สงสัย และที่สำคัญคือ มันไม่เป็นประโยชน์สำหรับชีวิตมนุษย์ ส่วนมาร์กนั้นยกย่องและเทิดทูนแนวคิดของวัตถุนิยมเพราะเขาคิดว่า มนุษย์เป็นสสารซึ่งถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ของสสาร และในด้านทฤษฎีความรู้ และอภิปรัชญายังคงให้ความสำคัญแก่สสาร และมาร์กปฏิเสธเรื่องของจิตนิยมเพราะคิดว่าไม่ให้ความสำคัญแก่ชีวิตจริง และโดยเฉพาะเรื่องของศาสนาซึ่งเกี่ยวข้องกับเรื่องของจิตนั้น มาร์กกล่าวว่า ศาสนา คือ ยาเสพติดของประชาชน และเป็นเครื่องมือของชนชั้นสูงที่ใช้เพื่อรักษาสถานภาพทางสังคมของตนเอง

2.              คุณค่าความเป็นคนป

ทั้งสองคนมีแนวคิดในเรื่องนี้แตกต่างกัน รุสโซกล่าวว่า มนุษย์นั้นเกิดมาพร้อมกับเสรีภาพ ทุกคนมีเสรีภาพ ดังนั้น ผมจึงคิดว่า ทุกคนน่าจะมีความเท่าเทียมกัน เพราะว่าทุกคนล้วนมีเสรีภาพ และสิ่งที่สำคัญกว่านั้นก็คือ ทุกคนสามารถอยู่ได้ด้วยตนเอง ไม่ต้องพึ่งใครทั้งสิ้น ดังนั้น จึงไม่จำเป็นต้องหวังผลประโยชน์จากบุคคลอื่น ๆ สิ่งนี้สะท้อนมุมมองความคิดของผมว่า คนเราทุกคนมีเสรีภาพซึ่งทำให้คุณค่าของความเป็นคนมีสูงขึ้น เพราะไม่ทำความเดือดร้อนให้กับบุคคลอื่น ๆ ไม่นำมาซึ่งความอิจฉา เพราะแต่ละคนก็ดำเนินชีวิตตามสไตล์ของตนเอง เพื่อความสุขของตนเอง ไม่จำเป็นต้องใส่ใจกับสังคมและชนชั้นต่าง ๆ ทางสังคม ส่วนในความคิดของมาร์กนั้น แสดงให้เห็นว่าสังคมขาดเสรีภาพ เพราะมีคนถูกเอารัดเอาเปรียบ ถูกกดขี่ข่มเหงตลอดเวลา เพื่อผลประโยชน์ของผู้ที่มีอำนาจมากกว่า ในแนวคิดของมาร์กนั้น ได้พูดเน้นถึงเรื่องของระบบทุนนิยม ซึ่งระบบทุนนิยมนี่เองที่เป็นตัวการทำให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบในสังคม เพราะระบบนี้มีผู้ได้รับประโยชน์และผู้เสียผลประโยชน์นั่นเอง กล่าวคือ ระบบทุนนิยมจะประกอบไปด้วย นายทุนและผู้ใช้แรงงาน ผู้ที่ได้รับผลประโยชน์จากระบบดังกล่าวคือ พวกนายทุน ส่วนผู้ที่เสียผลประโยชน์ก็คือ ผู้ใช้แรงงานทั้งหลาย ดังนั้น มาร์กจึงกล่าวว่า ผู้ใช้แรงงานจะรวมตัวกันเพื่อกำจัดนายทุน และสร้างระบบสังคมใหม่ คือ สังคมนิยม ซึ่งรัฐจะเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตทั้งหมด แต่ละคนจะทำงานให้รัฐ และได้รับผลตอบแทนตามกำลังของตน ซึ่งมาร์กเรียกการปกครองนี้ว่า “ เผด็จการชนชั้นผู้ใช้แรงงานหรือกรรมมาชีพ ” และระบบนี้จะปูทางไปสู่ระบบคอมมิวนิสต์ ดังนั้น สภาพสังคมของมาร์กจึงไม่มีเสรีภาพ แต่เป็นเรื่องของการจัดระบบทางการปกครองมากกว่า

สรุป

        จากแนวคิดทั้งสองนี้ ทำให้เห็นถึงสภาพความเป็นจริงของสังคมปัจจุบันที่กำลังเสื่อมทรามลง เพราะคนเราไม่เห็นและไม่ได้ตระหนักถึงคุณค่าที่แท้จริงของความเป็นมนุษย์ แต่แสวงหาคุณค่าชีวิตจากสิ่งที่ทำให้มีสุขเพียงชั่วคราวนั่นคือ อำนาจ ชื่อเสียง เกียรติยศ เงินทอง จนหลาย ๆ ครั้งทำให้เกิดช่องโหว่ในสังคม และทำให้สังคมกลายเป็นสังคมที่มีการแบ่งแยก แบ่งชนชั้น และสิ่งที่ผมได้คิดอีกสิ่งหนึ่งก็คือ ถึงแม้ว่าความเป็นจริงนั้นจะมีเพียงแค่ด้านเดียว แต่อย่าลืมว่า เราสามารถมองความเป็นจริงนี้ได้หลายมุมมองและหลายด้านเช่นกัน ตัวอย่างเช่น มีเหรียญอยู่หนึ่งเหรียญ ให้คนสามคนมองมาที่เหรียญเดียวกันนั้น คำตอบของทั้งสามคนอาจจะมองเห็นเหรียญในด้านเดียวกันก็ได้ แต่ทั้งสามคนก็อาจจะมองเหรียญในด้านที่แตกต่างออกไปก็ได้ คนหนึ่งอาจจะมองเห็นด้านหน้าของเหรียญ คนหนึ่งอาจจะมองเห็นด้านข้างของเหรียญ และอีกคนหนึ่งอาจจะมองเห็นด้านหลังของเหรียญ ดังนั้น การรับรู้ของแต่ละคนจึงสามารถแตกต่างกันได้ แต่ว่าสิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงไปจากสายตาของพวกเขาก็คือ เหรียญนั้นก็คือเหรียญ ความเป็นจริงไม่สามารถเปลี่ยนแปลง ยังคงมีอยู่ชั่วนิรันดร